॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sound
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | राः | रौ | राः |
| द्वितीया | राम् | रौ | रः |
| तृतीया | रा | राभ्याम् | राभिः |
| चतुर्थी | रे | राभ्याम् | राभ्यः |
| पञ्चमी | रः | राभ्याम् | राभ्यः |
| षष्ठी | रः | रोः | राम् |
| सप्तमी | रि | रोः | रासु |
| सम्बोधन | हे राः | हे रौ | हे राः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रायति | रायतः | रायन्ति |
| मध्यम | रायसि | रायथः | रायथ |
| उत्तम | रायामि | रायावः | रायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रायति · लिट्: ररौ · लुट्: राता · लृट्: रास्यति · लोट्: रायतात् · लङ्: अरायत् · विधिलिङ्: रायेत् · आशीर्लिङ्: रायात् · लुङ्: अरासीत् · लृङ्: अरास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: राण · ण्वुल्: रायकः · तृच्: राता · यत्: रेयः · तव्य: रातव्यः · अनीयर्: राणीयः · क्त: रातः · क्तवतु: रातवान् · शतृ: रायन् · स्य-शतृ: रास्यन् · क्त्वा: रात्वा · ल्यप्: प्रराय · तुमुन्: रातुम् · णमुल्: रायम् · घञ्: रायः · क्तिन्: राति · क्वसु: ररिवान्
अर्थ: जोतना, हल चलाना
संस्कृत: विलेखने
अंग्रेज़ी: to plow, to cultivate, to till, to furrow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | हलतात् / हलताद् / हलतु | हलताम् | हलन्तु |
| मध्यम | हल / हलतात् / हलताद् | हलतम् | हलत |
| उत्तम | हलानि | हलाव | हलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हलति · लिट्: जहाल · लुट्: हलिता · लृट्: हलिष्यति · लोट्: हलतात् · लङ्: अहलत् · विधिलिङ्: हलेत् · आशीर्लिङ्: हल्यात् · लुङ्: अहालीत् · लृङ्: अहलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हलन · ण्वुल्: हालकः · तृच्: हलिता · ण्यत्: हाल्यः · तव्य: हलितव्यः · अनीयर्: हलनीयः · क्त: हलितः · क्तवतु: हलितवान् · शतृ: हलन् · स्य-शतृ: हलिष्यन् · क्त्वा: हलित्वा · ल्यप्: प्रहल्य · तुमुन्: हलितुम् · णमुल्: हालम् · घञ्: हालः · क्तिन्: हल्ति · क्वसु: जहल्वान्
रि 📚 ➤ शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
हल 📚 ➤ जोतना, हल चलाना
संस्कृत: विलेखने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रा 📚 | (आ), f. (only L.) amorous play (= विभ्रम) | 🔵🟣🟢🟤 |
| हल् 📚 | शुद्ध व्यंजन जिसमें स्वर न मिला हो । विशेष—लिखने में अक्षर के नीचे एक … | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड