🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:15:51 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

हल् (हलँ)

भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.0971
धात्वर्थ: विलेखने — जोतना, हल चलाना (to plow, to cultivate, to till, to furrow)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमहलतिहलतःहलन्ति
मध्यमहलसिहलथःहलथ
उत्तमहलामिहलावःहलामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमहलतात् / हलताद् / हलतुहलताम्हलन्तु
मध्यमहल / हलतात् / हलताद्हलतम्हलत
उत्तमहलानिहलावहलाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअहलत् / अहलद्अहलताम्अहलन्
मध्यमअहलःअहलतम्अहलत
उत्तमअहलम्अहलावअहलाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमहलेत् / हलेद्हलेताम्हलेयुः
मध्यमहलेःहलेतम्हलेत
उत्तमहलेयम्हलेवहलेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमहलिष्यतिहलिष्यतःहलिष्यन्ति
मध्यमहलिष्यसिहलिष्यथःहलिष्यथ
उत्तमहलिष्यामिहलिष्यावःहलिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमहलिताहलितारौहलितारः
मध्यमहलितासिहलितास्थःहलितास्थ
उत्तमहलितास्मिहलितास्वःहलितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमजहालजहलतुःजहलुः
मध्यमजहलिथजहलथुःजहल
उत्तमजहल / जहालजहलिवजहलिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअहालीत् / अहालीद्अहालिष्टाम्अहालिषुः
मध्यमअहालीःअहालिष्टम्अहालिष्ट
उत्तमअहालिषम्अहालिष्वअहालिष्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमहल्यात् / हल्याद्हल्यास्ताम्हल्यासुः
मध्यमहल्याःहल्यास्तम्हल्यास्त
उत्तमहल्यासम्हल्यास्वहल्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअहलिष्यत् / अहलिष्यद्अहलिष्यताम्अहलिष्यन्
मध्यमअहलिष्यःअहलिष्यतम्अहलिष्यत
उत्तमअहलिष्यम्अहलिष्यावअहलिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें