🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:36:49 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

लजते

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

लजते

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

लजते

अर्थ: लज्जित होना, मुँह छिपाना

संस्कृत: व्रीडायाम्

अंग्रेज़ी: to be ashamed,to be shy

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. लज् धातु (तुदादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. लजत् (नपुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: लज् + शतृ
  3. लजत् (पुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: लज् + शतृ
  4. लजता (स्त्री.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: लज् + अच् · तद्धित: लज + तल् (भाववाचक)
  5. लजता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: लज् + अच् · तद्धित: लज + तल् (भाववाचक)
  6. लजता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: लज् + अच् · तद्धित: लज + तल् (भाववाचक)
  7. लजता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: लज् + अच् · तद्धित: लज + तल् (भाववाचक)
  8. लजता (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन · कृदन्त: लज् + अच् · तद्धित: लज + तल् (भाववाचक)

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — लज् (तुदादिगण) · अर्थ: लज्जित होना, मुँह छिपाना (व्रीडायाम्)

लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमलजतेलजेतेलजन्ते
मध्यमलजसेलजेथेलजध्वे
उत्तमलजेलजावहेलजामहे

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): लजते · लिट् (आत्मने.): लेजे · लुट् (आत्मने.): लजिता · लृट् (आत्मने.): लजिष्यते · लोट् (आत्मने.): लजताम् · लङ् (आत्मने.): अलजत · विधिलिङ् (आत्मने.): लजेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): लजिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अलजिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अलजिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लजन · ण्वुल्: लाजकः · तृच्: लजिता · ण्यत्: लाज्यः · तव्य: लजितव्यः · अनीयर्: लजनीयः · क्त: लग्नः · क्तवतु: लग्नवान् · शानच्: लजमानः · क्त्वा: लजित्वा · ल्यप्: प्रलज्य · तुमुन्: लजितुम् · णमुल्: लाजम् · घञ्: लागः · क्तिन्: लक्ति · क्वसु: लेजिवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
लजतेलज् धातु (तुदादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: लजत् (नपुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: लज् + शतृ | लजत् (पुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: लज् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

लजते ➤ लज्जित होना, मुँह छिपाना
संस्कृत: व्रीडायाम्

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें