॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: चमकना, भाषण देना
संस्कृत: भाषायाम्
अंग्रेज़ी: to speak, to talk, to shine, to glow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | लटतात् / लटताद् / लटतु / लाटयतात् / लाटयताद् / लाटयतु | लटताम् / लाटयताम् | लटन्तु / लाटयन्तु |
| मध्यम | लट / लटतात् / लटताद् / लाटय / लाटयतात् / लाटयताद् | लटतम् / लाटयतम् | लटत / लाटयत |
| उत्तम | लटानि / लाटयानि | लटाव / लाटयाव | लटाम / लाटयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: लटति · लट् (आत्मने.): लाटयते · लिट्: ललाट · लिट् (आत्मने.): लाटयाञ्चक्रे · लुट्: लटिता · लुट् (आत्मने.): लाटयिता · लृट्: लटिष्यति · लृट् (आत्मने.): लाटयिष्यते · लोट्: लटतात् · लोट् (आत्मने.): लाटयताम् · लङ्: अलटत् · लङ् (आत्मने.): अलाटयत · विधिलिङ्: लटेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): लाटयेत · आशीर्लिङ्: लट्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): लाटयिषीष्ट · लुङ्: अलटीत् · लुङ् (आत्मने.): अलीलटत · लृङ्: अलटिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अलाटयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लटन · ण्वुल्: लाटकः · तृच्: लटिता · यत्: लाट्यः · ण्यत्: लाट्यः · तव्य: लटितव्यः · अनीयर्: लटनीयः · क्त: लटितः · क्तवतु: लटितवान् · शतृ: लटन् · स्य-शतृ: लटिष्यन् · शानच्: लाटयमानः · क्त्वा: लटित्वा · ल्यप्: प्रलट्य · तुमुन्: लटितुम् · णमुल्: लाटम् · घञ्: लाटः · क्तिन्: लट्टि · क्वसु: लेटिवान्
अर्थ: आलिंगन करना, गले लगाना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: संश्लेषणे
अंग्रेज़ी: to hug, to embrace
व्युत्पत्ति: पुट+घञ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पोटः | पोटौ | पोटाः |
| द्वितीया | पोटम् | पोटौ | पोटान् |
| तृतीया | पोटेन | पोटाभ्याम् | पोटैः |
| चतुर्थी | पोटाय | पोटाभ्याम् | पोटेभ्यः |
| पञ्चमी | पोटात् / पोटाद् | पोटाभ्याम् | पोटेभ्यः |
| षष्ठी | पोटस्य | पोटयोः | पोटानाम् |
| सप्तमी | पोटे | पोटयोः | पोटेषु |
| सम्बोधन | हे पोट | हे पोटौ | हे पोटाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पुटति | पुटतः | पुटन्ति |
| मध्यम | पुटसि | पुटथः | पुटथ |
| उत्तम | पुटामि | पुटावः | पुटामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पुटति · लिट्: पुपोट · लुट्: पुटिता · लृट्: पुटिष्यति · लोट्: पुटतात् · लङ्: अपुटत् · विधिलिङ्: पुटेत् · आशीर्लिङ्: पुट्यात् · लुङ्: अपुटीत् · लृङ्: अपुटिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पुटन · ण्वुल्: पोटकः · तृच्: पुटिता · ण्यत्: पोट्यः · तव्य: पुटितव्यः · अनीयर्: पुटनीयः · क्त: पुटितः · क्तवतु: पुटितवान् · शतृ: पुटन् · स्य-शतृ: पुटिष्यन् · क्त्वा: पुटित्वा · ल्यप्: प्रपुट्य · तुमुन्: पुटितुम् · णमुल्: पोटम् · घञ्: पोटः · क्तिन्: पुट्टि · क्वसु: पुपुट्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| लट | लट् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: लट् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | लट (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| आपोट | पोट (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + पुट् + घञ् 📚 अन्य सम्भावना: पोट (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + पुट् + अच् | आ + पुट् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन |
लट 📚 ➤ चमकना, भाषण देना
संस्कृत: भाषायाम्
आपोट 📚 ➤ आलिंगन करना, गले लगाना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: संश्लेषणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| लट् 📚 | (cf. √ रट्) cl. 1. P. लटति, ‘to be a child’ or ‘to cry’, Dhātup. ix, 1… | 🔵🟣 |
| पोट 📚 | गठरी । पोटली । बकुचा । मोटरी | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| लटापोट | लट + आपोट | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड