॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: युक्त होना, मिलना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: श्लेषणे
अंग्रेज़ी: to adhere,to be absorbed,to dissolve, to unite
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | लाः | लौ | लाः |
| द्वितीया | लाम् | लौ | लः |
| तृतीया | ला | लाभ्याम् | लाभिः |
| चतुर्थी | ले | लाभ्याम् | लाभ्यः |
| पञ्चमी | लः | लाभ्याम् | लाभ्यः |
| षष्ठी | लः | लोः | लाम् |
| सप्तमी | लि | लोः | लासु |
| सम्बोधन | हे लाः | हे लौ | हे लाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | लीयते | लीयेते | लीयन्ते |
| मध्यम | लीयसे | लीयेथे | लीयध्वे |
| उत्तम | लीये | लीयावहे | लीयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): लीयते · लिट् (आत्मने.): लिल्ये · लुट् (आत्मने.): लाता · लृट् (आत्मने.): लास्यते · लोट् (आत्मने.): लीयताम् · लङ् (आत्मने.): अलीयत · विधिलिङ् (आत्मने.): लीयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): लासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अलास्त · लृङ् (आत्मने.): अलास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लान · ण्वुल्: लायकः · तृच्: लाता · यत्: लेयः · तव्य: लातव्यः · अनीयर्: लानीयः · क्त: लीनः · क्तवतु: लीनवान् · शानच्: लीयमानः · क्त्वा: लीत्वा · ल्यप्: प्रलाय · तुमुन्: लातुम् · णमुल्: लायम् · क्तिन्: लीति · क्वसु: लिलीवान्
अर्थ: बूढ़ा, वयोवृद्ध, क्षीण
संस्कृत: वयोहानौ
अंग्रेज़ी: to become old,to decay
व्युत्पत्ति: ज्या+क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जीना | जीने | जीनाः |
| द्वितीया | जीनाम् | जीने | जीनाः |
| तृतीया | जीनया | जीनाभ्याम् | जीनाभिः |
| चतुर्थी | जीनायै | जीनाभ्याम् | जीनाभ्यः |
| पञ्चमी | जीनायाः | जीनाभ्याम् | जीनाभ्यः |
| षष्ठी | जीनायाः | जीनयोः | जीनानाम् |
| सप्तमी | जीनायाम् | जीनयोः | जीनासु |
| सम्बोधन | हे जीने | हे जीने | हे जीनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जिनाति | जिनीतः | जिनन्ति |
| मध्यम | जिनासि | जिनीथः | जिनीथ |
| उत्तम | जिनामि | जिनीवः | जिनीमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जिनाति · लिट्: जिज्यौ · लुट्: ज्याता · लृट्: ज्यास्यति · लोट्: जिनातु · लङ्: अजिनात् · विधिलिङ्: जिनीयात् · आशीर्लिङ्: जीयात् · लुङ्: अज्यासीत् · लृङ्: अज्यास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ज्यान · ण्वुल्: ज्यायकः · तृच्: ज्याता · यत्: ज्येयः · तव्य: ज्यातव्यः · अनीयर्: ज्यानीयः · क्त: जीनः · क्तवतु: जीनवान् · शतृ: जिनन् · स्य-शतृ: ज्यास्यन् · क्त्वा: जीत्वा · ल्यप्: प्रज्याय · तुमुन्: ज्यातुम् · णमुल्: ज्यायम् · घञ्: ज्यायः · क्तिन्: जीति · क्वसु: जिजीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| लौ | ला (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: ली + अच् 📚 अन्य सम्भावना: ला (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: ली + अच् | लि (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन |
| जीना | जीना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ज्या + क्त 📚 अन्य सम्भावना: जीन (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: ज्या + क्त | जीन (पुं.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: ज्या + क्त |
लौ 📚 ➤ युक्त होना, मिलना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: श्लेषणे
जीना 📚 ➤ बूढ़ा, वयोवृद्ध, क्षीण
संस्कृत: वयोहानौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| ला 📚 | वे राजनियम या कानून जो देश या राज्य में शांति या सुव्यवस्था स्थापित कर… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| जीना 📚 | जीवित रहना । सजीव रहना । जिंदा रहना । न मरना । जैसे,—यह घोड़ा अभी मरा … | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.४ सेकण्ड