॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: भक्ति या साधना का धार्मिक कृत्य, प्रतिज्ञात का पालन, प्रतिज्ञा, पण
संस्कृत: व्रतम् · पर्याय: नियम
व्युत्पत्ति: व्रज् + घ, जस्य तः (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | व्रतः | व्रतौ | व्रताः |
| द्वितीया | व्रतम् | व्रतौ | व्रतान् |
| तृतीया | व्रतेन | व्रताभ्याम् | व्रतैः |
| चतुर्थी | व्रताय | व्रताभ्याम् | व्रतेभ्यः |
| पञ्चमी | व्रतात् / व्रताद् | व्रताभ्याम् | व्रतेभ्यः |
| षष्ठी | व्रतस्य | व्रतयोः | व्रतानाम् |
| सप्तमी | व्रते | व्रतयोः | व्रतेषु |
| सम्बोधन | हे व्रत | हे व्रतौ | हे व्रताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| वक-व्रत | समास: वक + व्रत तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: व्रत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: व्रत (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | व्रता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · तद्धित: व्र + तल् (भाववाचक) |
वकव्रत 📚वक 📚व्रत ➤ वक (पृषो.साधुः" बगुला) + व्रत (भक्ति या साधना का धार्मिक कृत्य, प्रतिज्ञात का पालन, प्रतिज…)
संस्कृत: व्रतम् · पर्याय: नियम
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| व्रत |
व्रत (२.७.४१) — नियम |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड