॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: यत्न करना
संस्कृत: उद्यमने
अंग्रेज़ी: to try, to put effort
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अवर्हीत् / अवर्हीद् / अवृक्षत् / अवृक्षद् | अवर्हिष्टाम् / अवृक्षताम् | अवर्हिषुः / अवृक्षन् |
| मध्यम | अवर्हीः / अवृक्षः | अवर्हिष्टम् / अवृक्षतम् | अवर्हिष्ट / अवृक्षत |
| उत्तम | अवर्हिषम् / अवृक्षम् | अवर्हिष्व / अवृक्षाव | अवर्हिष्म / अवृक्षाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वृहति · लिट्: ववर्ह · लुट्: वर्ढा · लृट्: वर्क्ष्यति · लोट्: वृहतात् · लङ्: अवृहत् · विधिलिङ्: वृहेत् · आशीर्लिङ्: वृह्यात् · लुङ्: अवर्हीत् · लृङ्: अवर्क्ष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वर्हण · ण्वुल्: वर्हकः · तृच्: वर्ढा · तव्य: वर्ढव्यः · अनीयर्: वर्हणीयः · क्त: वृढः · क्तवतु: वृढवान् · शतृ: वृहन् · स्य-शतृ: वर्क्ष्यन् · क्त्वा: वृढ्वा · ल्यप्: प्रवृह्य · तुमुन्: वर्ढुम् · णमुल्: वर्हम् · घञ्: वर्हः · क्तिन्: वृढि · क्वसु: ववृह्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| वर्हीः | वृह् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: वर्हिस् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | वर्हिस् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
वर्हीः 📚 ➤ यत्न करना
संस्कृत: उद्यमने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वृह् 📚 | or वृह्, cl. 6. P. (Dhātup. xxviii, 57) बृहति; वृहति (pf. बबर्ह, वव… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड