🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:13:53 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

वल्लूर

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

वल्लूर

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

वल्लूर

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

संस्कृत: पर्याय: उत्तप्त, शुष्कमांस

अंग्रेज़ी: (L. also m. and f(आ). ) dried flesh, Mn.; Yājñ.; Suśr.

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. वल्लूर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — वल्लूर (नपुंसकलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावल्लूरम्वल्लूरेवल्लूराणि
द्वितीयावल्लूरम्वल्लूरेवल्लूराणि
तृतीयावल्लूरेणवल्लूराभ्याम्वल्लूरैः
चतुर्थीवल्लूरायवल्लूराभ्याम्वल्लूरेभ्यः
पञ्चमीवल्लूरात् / वल्लूराद्वल्लूराभ्याम्वल्लूरेभ्यः
षष्ठीवल्लूरस्यवल्लूरयोःवल्लूराणाम्
सप्तमीवल्लूरेवल्लूरयोःवल्लूरेषु
सम्बोधनहे वल्लूरहे वल्लूरेहे वल्लूराणि

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — वल्लूर
वल्लूर
vallūra
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
वल्लूर संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. धूप में सुखाया हुआ मांस ।
२. शूकर का मांस ।
३. ऊषर । ऊसर । रेगिस्तान ।
४. जंगल ।
५. वीरान । उजाड़ ।
६. बिना जोती हुई भूमि । परती (को॰) ।
७. कुंज । लतामंडप (को॰) ।
९. मंजरी (को॰) । १०, निर्जल भूमि (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वल्लूर n. (L. also m. and f(आ). ) dried flesh, Mn.; Yājñ.; Suśr.
hog's flesh, L.
वल्लूर m. (only L.) an uncultivated field
a desert
a thicket
= नक्षत्र, white water.
N. of a clan of Brāhmans, Inscr.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (929,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वल्लूरः [वल्ल्-ऊरन्] 1 Dried flesh. --2 The flesh of the (wild) hog. --रं 1 A thicket. --2 A desert, wilderness. --3 An uncultivated field. --4 Ground impregnated with salt.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0952-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
वल्लूर त्रि० वल्ल--ऊरन् । आतपादिना १ शुष्कमांसे अमरः २ शूकरभांसे मेदि० ३ वनक्षेत्रे ४ वाहने ५ उषरभूमौ च हेमच० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4861,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
वल्लूरं, त्रि, (वल्ल्यते संव्रियते इति । वल्ल + “खर्ज्जि- पिञ्जादिभ्य ऊरोलचौ ।” उणा० ४ । ९० । इति ऊरच् ।) आतपादिना शुष्कमांसम् । [] इत्यमरः । २ । ६ । ६३ ॥ (तस्याभक्ष्यत्वं यथा, मनुः । ५ । १३ । “निमज्जतश्च मत्स्यादान् सौनं वल्लूरमेव च ॥” “वल्लूरं शुष्कमांसम् ।” इति तट्टीकायां कुल्लूक- भट्टः ॥) शूकरमांसम् । इति मेदिनी । रे, २१० ॥ वनक्षेत्रम् । वाहनम् । ऊषरभूमिः । इति हेमचन्द्रः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-301-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
वल्लूरवल्लूर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

वल्लूर 📚 ➤ धूप में सुखाया हुआ मांस उमा-कोश
संस्कृत: पर्याय: उत्तप्त, शुष्कमांस
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): (L. also m. and f(आ). ) dried flesh, Mn.; Yājñ.; Suśr.

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
वल्लूर 📚धूप में सुखाया हुआ मांस🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

शब्दअमरकोश — विषय, पर्याय
वल्लूर
सूखा मांस (२.६.६४) — उत्तप्त, शुष्कमांस

ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें