॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मारना, हिंसा करना
संस्कृत: हिंसायाम्
अंग्रेज़ी: to kill, to destroy
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अनभत् / अनभद् | अनभताम् | अनभन् |
| मध्यम | अनभः | अनभतम् | अनभत |
| उत्तम | अनभम् | अनभाव | अनभाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नभ्यति · लिट्: ननाभ · लुट्: नभिता · लृट्: नभिष्यति · लोट्: नभ्यतात् · लङ्: अनभ्यत् · विधिलिङ्: नभ्येत् · आशीर्लिङ्: नभ्यात् · लुङ्: अनभत् · लृङ्: अनभिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नभन · ण्वुल्: नाभकः · तृच्: नभिता · यत्: नभ्यः · तव्य: नभितव्यः · अनीयर्: नभनीयः · क्त: नभितः · क्तवतु: नभितवान् · शतृ: नभ्यन् · स्य-शतृ: नभिष्यन् · क्त्वा: नभित्वा · ल्यप्: प्रणभ्य · तुमुन्: नभितुम् · णमुल्: नाभम् · घञ्: नाभः · क्तिन्: नब्धि · क्वसु: नेभिवान्
अर्थ: जो जाता है, जाने वाला, गतिमान होने वाला, ठहरने वाला, शेष रहने वाला, मैथुन करने वाला
व्युत्पत्ति: गै-क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गः | गौ | गाः |
| द्वितीया | गम् | गौ | गान् |
| तृतीया | गेन | गाभ्याम् | गैः |
| चतुर्थी | गाय | गाभ्याम् | गेभ्यः |
| पञ्चमी | गात् / गाद् | गाभ्याम् | गेभ्यः |
| षष्ठी | गस्य | गयोः | गानाम् |
| सप्तमी | गे | गयोः | गेषु |
| सम्बोधन | हे ग | हे गौ | हे गाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| वह-नभम् | समास: वह + नभ् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: नभ् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: नभ (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | नभ (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| ग | ग (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ग (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
वहनभम् 📚वह 📚नभ् ➤ वह (वहन करने वाला, ले जाने वाला, सहारा देने वाला) + नभ् (मारना, हिंसा करना)
संस्कृत: हिंसायाम्
ग 📚 ➤ जो जाता है, जाने वाला, गतिमान होने वाला, ठहरने वाला, शेष रहने वाला, मैथुन करने वाला
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वह 📚 | नृत्य जिसमें नायक और नायिका दोनों रसपूर्ण हो परस्पर प्रेमप्रदर्शनपूर्व… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| नभ् 📚 | cl. 1. Ā. नभते, to burst, be torn or rent asunder, RV. viii, 39, 1; x… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| वहनभंग | नभम् + ग | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड