॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कतरना, काटना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut, to break, to slice
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कर्तः | कर्तौ | कर्ताः |
| द्वितीया | कर्तम् | कर्तौ | कर्तान् |
| तृतीया | कर्तेन | कर्ताभ्याम् | कर्तैः |
| चतुर्थी | कर्ताय | कर्ताभ्याम् | कर्तेभ्यः |
| पञ्चमी | कर्तात् / कर्ताद् | कर्ताभ्याम् | कर्तेभ्यः |
| षष्ठी | कर्तस्य | कर्तयोः | कर्तानाम् |
| सप्तमी | कर्ते | कर्तयोः | कर्तेषु |
| सम्बोधन | हे कर्त | हे कर्तौ | हे कर्ताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कृन्तति | कृन्ततः | कृन्तन्ति |
| मध्यम | कृन्तसि | कृन्तथः | कृन्तथ |
| उत्तम | कृन्तामि | कृन्तावः | कृन्तामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कृन्तति · लिट्: चकर्त · लुट्: कर्तिता · लृट्: कर्तिष्यति · लोट्: कृन्ततात् · लङ्: अकृन्तत् · विधिलिङ्: कृन्तेत् · आशीर्लिङ्: कृत्यात् · लुङ्: अकर्तीत् · लृङ्: अकर्तिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कर्तन · ण्वुल्: कर्तकः · तृच्: कर्तिता · तव्य: कर्तितव्यः · अनीयर्: कर्तनीयः · क्त: कृत्तः · क्तवतु: कृत्तवान् · शतृ: कृन्तन् · स्य-शतृ: कर्त्स्यन् · क्त्वा: कर्तित्वा · ल्यप्: प्रकृत्य · तुमुन्: कर्तितुम् · णमुल्: कर्तम् · घञ्: कर्तः · क्तिन्: कृत्ति · क्वसु: चकृत्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| विकर्त | कर्त (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + कृत् + घञ् 📚 अन्य सम्भावना: कर्त (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + कर्त् + अच् |
विकर्त 📚 ➤ कतरना, काटना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कर्त 📚 | अस्, m. (√ 1. कृत्; a more recent form is 2. गर्त), a hole, cavity, R… | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड