🌸 पदच्छेदः स्वचालित
विनया
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित
विनया
अर्थ: डाला हुआ, फेंका हुआ
व्युत्पत्ति: वि + नी + अक्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
- विनया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन
- नया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वि + नय् + अच्
- विनया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
- विनया (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
- विनय (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
- नया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: वि + नय् + अच्
- नया (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: वि + नय् + अच्
- नय (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: वि + नय् + अच्
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
शब्दरूप — विनया (स्त्रीलिङ्ग)
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
| प्रथमा | विनया | विनये | विनयाः |
| द्वितीया | विनयाम् | विनये | विनयाः |
| तृतीया | विनयया | विनयाभ्याम् | विनयाभिः |
| चतुर्थी | विनयायै | विनयाभ्याम् | विनयाभ्यः |
| पञ्चमी | विनयायाः | विनयाभ्याम् | विनयाभ्यः |
| षष्ठी | विनयायाः | विनययोः | विनयानाम् |
| सप्तमी | विनयायाम् | विनययोः | विनयासु |
| सम्बोधन | हे विनये | हे विनये | हे विनयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — विनया
विनया
vinayā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
विनया १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰] वाट्यालक । बरियारा ।
विनया पु २ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ विनय] विनय । नम्रता । प्रार्थना । उ॰—विना विनया नृप बद्ध कराय ।—प॰ रासो, पृ॰ ४३ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वि-नया (आ),
f. Sida Cordifolia, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (971,3) स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विनया, स्त्री, वाठ्यालकः । इति मेदिनी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-400-c) स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🌹 पदपरिचयः स्वचालित
| पदम् | विवरणम् |
| विनया | विनया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: नया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वि + नय् + अच् | विनया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन |
🌷 पदार्थः कोश-आधारित
विनया 📚 ➤ डाला हुआ, फेंका हुआ
📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
| विनया 📚 | वाट्यालक । बरियारा | 🟠🔵🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
⚙️ व्याकरणम् स्वचालित
❖ सन्धिः
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
❖ समासः
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
❖ कृदन्तः
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
❖ तद्धितान्तः
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता।
पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ
उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है।
स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें);
श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।