॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: रंगना, रंगाना, नील रंग लगाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: वर्णे
अंग्रेज़ी: to color, to dye, to paint, to darken
व्युत्पत्ति: नील+कन् (तद्धितान्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नीलकः | नीलकौ | नीलकाः |
| द्वितीया | नीलकम् | नीलकौ | नीलकान् |
| तृतीया | नीलकेन | नीलकाभ्याम् | नीलकैः |
| चतुर्थी | नीलकाय | नीलकाभ्याम् | नीलकेभ्यः |
| पञ्चमी | नीलकात् / नीलकाद् | नीलकाभ्याम् | नीलकेभ्यः |
| षष्ठी | नीलकस्य | नीलकयोः | नीलकानाम् |
| सप्तमी | नीलके | नीलकयोः | नीलकेषु |
| सम्बोधन | हे नीलक | हे नीलकौ | हे नीलकाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नीलति | नीलतः | नीलन्ति |
| मध्यम | नीलसि | नीलथः | नीलथ |
| उत्तम | नीलामि | नीलावः | नीलामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नीलति · लिट्: निनील · लुट्: नीलिता · लृट्: नीलिष्यति · लोट्: नीलतात् · लङ्: अनीलत् · विधिलिङ्: नीलेत् · आशीर्लिङ्: नील्यात् · लुङ्: अनीलीत् · लृङ्: अनीलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नीलन · ण्वुल्: नीलकः · तृच्: नीलिता · ण्यत्: नील्यः · तव्य: नीलितव्यः · अनीयर्: नीलनीयः · क्त: नीलितः · क्तवतु: नीलितवान् · शतृ: नीलन् · स्य-शतृ: नीलिष्यन् · क्त्वा: नीलित्वा · ल्यप्: प्रणील्य · तुमुन्: नीलितुम् · णमुल्: नीलम् · घञ्: नीलः · क्तिन्: नील्ति · क्वसु: निनील्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| विनीलक | नीलक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + नील् + ण्वुल् 📚 अन्य सम्भावना: नीलक (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + नील् + ण्वुल् | विनीलक (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
विनीलक 📚 ➤ रंगना, रंगाना, नील रंग लगाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: वर्णे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नीलक 📚 | काच लवण | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड