॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शब्द करना, भाषण करना, प्रकट करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: आविष्कारे, भषणे · पर्याय: निनाद, निनद, ध्वनि, ध्वान, रव
अंग्रेज़ी: to utter, to sound, to explain
व्युत्पत्ति: शब्द+घञ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शब्दः | शब्दौ | शब्दाः |
| द्वितीया | शब्दम् | शब्दौ | शब्दान् |
| तृतीया | शब्देन | शब्दाभ्याम् | शब्दैः |
| चतुर्थी | शब्दाय | शब्दाभ्याम् | शब्देभ्यः |
| पञ्चमी | शब्दात् / शब्दाद् | शब्दाभ्याम् | शब्देभ्यः |
| षष्ठी | शब्दस्य | शब्दयोः | शब्दानाम् |
| सप्तमी | शब्दे | शब्दयोः | शब्देषु |
| सम्बोधन | हे शब्द | हे शब्दौ | हे शब्दाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शब्दयति | शब्दयतः | शब्दयन्ति |
| मध्यम | शब्दयसि | शब्दयथः | शब्दयथ |
| उत्तम | शब्दयामि | शब्दयावः | शब्दयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शब्दयति · लट् (आत्मने.): शब्दयते · लिट्: शब्दयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): शब्दयाञ्चक्रे · लुट्: शब्दयिता · लुट् (आत्मने.): शब्दयिता · लृट्: शब्दयिष्यति · लृट् (आत्मने.): शब्दयिष्यते · लोट्: शब्दयतात् · लोट् (आत्मने.): शब्दयताम् · लङ्: अशब्दयत् · लङ् (आत्मने.): अशब्दयत · विधिलिङ्: शब्दयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): शब्दयेत · आशीर्लिङ्: शब्द्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): शब्दयिषीष्ट · लुङ्: अशशब्दत् · लुङ् (आत्मने.): अशशब्दत · लृङ्: अशब्दयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अशब्दयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शब्दन · ण्वुल्: शब्दकः · तृच्: शब्दयिता · यत्: शब्द्यः · तव्य: शब्दयितव्यः · अनीयर्: शब्दनीयः · क्त: शब्दितः · क्तवतु: शब्दितवान् · शतृ: शब्दयन् · स्य-शतृ: शब्दयिष्यन् · शानच्: शब्दयमानः · क्त्वा: शब्दयित्वा · ल्यप्: प्रशब्द्य · तुमुन्: शब्दयितुम् · णमुल्: शब्दम् · क्तिन्: शप्ति · क्वसु: शब्दयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| विशब्द | शब्द (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + शब्द् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: शब्द (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + शब्द् + अच् |
विशब्द 📚 ➤ शब्द करना, भाषण करना, प्रकट करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: आविष्कारे, भषणे · पर्याय: निनाद, निनद, ध्वनि, ध्वान, रव
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शब्द 📚 | की गति ध्रुव प्रदेश में बहुत तेज होती है, मीला पर होनेवाला शब्द ऐसा जा… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड