🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:37:14 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

शब्द् (शब्दँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0239
धात्वर्थ: आविष्कारे, भषणे — शब्द करना, भाषण करना, प्रकट करना (to utter, to sound, to explain)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशब्दयतिशब्दयतःशब्दयन्ति
मध्यमशब्दयसिशब्दयथःशब्दयथ
उत्तमशब्दयामिशब्दयावःशब्दयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशब्दयतात् / शब्दयताद् / शब्दयतुशब्दयताम्शब्दयन्तु
मध्यमशब्दय / शब्दयतात् / शब्दयताद्शब्दयतम्शब्दयत
उत्तमशब्दयानिशब्दयावशब्दयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशब्दयत् / अशब्दयद्अशब्दयताम्अशब्दयन्
मध्यमअशब्दयःअशब्दयतम्अशब्दयत
उत्तमअशब्दयम्अशब्दयावअशब्दयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशब्दयेत् / शब्दयेद्शब्दयेताम्शब्दयेयुः
मध्यमशब्दयेःशब्दयेतम्शब्दयेत
उत्तमशब्दयेयम्शब्दयेवशब्दयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशब्दयिष्यतिशब्दयिष्यतःशब्दयिष्यन्ति
मध्यमशब्दयिष्यसिशब्दयिष्यथःशब्दयिष्यथ
उत्तमशब्दयिष्यामिशब्दयिष्यावःशब्दयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशब्दयिताशब्दयितारौशब्दयितारः
मध्यमशब्दयितासिशब्दयितास्थःशब्दयितास्थ
उत्तमशब्दयितास्मिशब्दयितास्वःशब्दयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशब्दयाञ्चकार / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूवशब्दयाञ्चक्रतुः / शब्दयामासतुः / शब्दयाम्बभूवतुःशब्दयाञ्चक्रुः / शब्दयामासुः / शब्दयाम्बभूवुः
मध्यमशब्दयाञ्चकर्थ / शब्दयामासिथ / शब्दयाम्बभूविथशब्दयाञ्चक्रथुः / शब्दयामासथुः / शब्दयाम्बभूवथुःशब्दयाञ्चक्र / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूव
उत्तमशब्दयाञ्चकर / शब्दयाञ्चकार / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूवशब्दयाञ्चकृव / शब्दयामासिव / शब्दयाम्बभूविवशब्दयाञ्चकृम / शब्दयामासिम / शब्दयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशशब्दत् / अशशब्दद्अशशब्दताम्अशशब्दन्
मध्यमअशशब्दःअशशब्दतम्अशशब्दत
उत्तमअशशब्दम्अशशब्दावअशशब्दाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशब्द्यात् / शब्द्याद्शब्द्यास्ताम्शब्द्यासुः
मध्यमशब्द्याःशब्द्यास्तम्शब्द्यास्त
उत्तमशब्द्यासम्शब्द्यास्वशब्द्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशब्दयिष्यत् / अशब्दयिष्यद्अशब्दयिष्यताम्अशब्दयिष्यन्
मध्यमअशब्दयिष्यःअशब्दयिष्यतम्अशब्दयिष्यत
उत्तमअशब्दयिष्यम्अशब्दयिष्यावअशब्दयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें