२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
शब्द् (शब्दँ)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0239
धात्वर्थ: आविष्कारे, भषणे — शब्द करना, भाषण करना, प्रकट करना (to utter, to sound, to explain)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयति शब्दयतः शब्दयन्ति मध्यम शब्दयसि शब्दयथः शब्दयथ उत्तम शब्दयामि शब्दयावः शब्दयामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयतात् / शब्दयताद् / शब्दयतु शब्दयताम् शब्दयन्तु मध्यम शब्दय / शब्दयतात् / शब्दयताद् शब्दयतम् शब्दयत उत्तम शब्दयानि शब्दयाव शब्दयाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशब्दयत् / अशब्दयद् अशब्दयताम् अशब्दयन् मध्यम अशब्दयः अशब्दयतम् अशब्दयत उत्तम अशब्दयम् अशब्दयाव अशब्दयाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयेत् / शब्दयेद् शब्दयेताम् शब्दयेयुः मध्यम शब्दयेः शब्दयेतम् शब्दयेत उत्तम शब्दयेयम् शब्दयेव शब्दयेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयिष्यति शब्दयिष्यतः शब्दयिष्यन्ति मध्यम शब्दयिष्यसि शब्दयिष्यथः शब्दयिष्यथ उत्तम शब्दयिष्यामि शब्दयिष्यावः शब्दयिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयिता शब्दयितारौ शब्दयितारः मध्यम शब्दयितासि शब्दयितास्थः शब्दयितास्थ उत्तम शब्दयितास्मि शब्दयितास्वः शब्दयितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयाञ्चकार / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूव शब्दयाञ्चक्रतुः / शब्दयामासतुः / शब्दयाम्बभूवतुः शब्दयाञ्चक्रुः / शब्दयामासुः / शब्दयाम्बभूवुः मध्यम शब्दयाञ्चकर्थ / शब्दयामासिथ / शब्दयाम्बभूविथ शब्दयाञ्चक्रथुः / शब्दयामासथुः / शब्दयाम्बभूवथुः शब्दयाञ्चक्र / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूव उत्तम शब्दयाञ्चकर / शब्दयाञ्चकार / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूव शब्दयाञ्चकृव / शब्दयामासिव / शब्दयाम्बभूविव शब्दयाञ्चकृम / शब्दयामासिम / शब्दयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशशब्दत् / अशशब्दद् अशशब्दताम् अशशब्दन् मध्यम अशशब्दः अशशब्दतम् अशशब्दत उत्तम अशशब्दम् अशशब्दाव अशशब्दाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्द्यात् / शब्द्याद् शब्द्यास्ताम् शब्द्यासुः मध्यम शब्द्याः शब्द्यास्तम् शब्द्यास्त उत्तम शब्द्यासम् शब्द्यास्व शब्द्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशब्दयिष्यत् / अशब्दयिष्यद् अशब्दयिष्यताम् अशब्दयिष्यन् मध्यम अशब्दयिष्यः अशब्दयिष्यतम् अशब्दयिष्यत उत्तम अशब्दयिष्यम् अशब्दयिष्याव अशब्दयिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयते शब्दयेते शब्दयन्ते मध्यम शब्दयसे शब्दयेथे शब्दयध्वे उत्तम शब्दये शब्दयावहे शब्दयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयताम् शब्दयेताम् शब्दयन्ताम् मध्यम शब्दयस्व शब्दयेथाम् शब्दयध्वम् उत्तम शब्दयै शब्दयावहै शब्दयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशब्दयत अशब्दयेताम् अशब्दयन्त मध्यम अशब्दयथाः अशब्दयेथाम् अशब्दयध्वम् उत्तम अशब्दये अशब्दयावहि अशब्दयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयेत शब्दयेयाताम् शब्दयेरन् मध्यम शब्दयेथाः शब्दयेयाथाम् शब्दयेध्वम् उत्तम शब्दयेय शब्दयेवहि शब्दयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयिष्यते शब्दयिष्येते शब्दयिष्यन्ते मध्यम शब्दयिष्यसे शब्दयिष्येथे शब्दयिष्यध्वे उत्तम शब्दयिष्ये शब्दयिष्यावहे शब्दयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयिता शब्दयितारौ शब्दयितारः मध्यम शब्दयितासे शब्दयितासाथे शब्दयिताध्वे उत्तम शब्दयिताहे शब्दयितास्वहे शब्दयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयाञ्चक्रे / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूव शब्दयाञ्चक्राते / शब्दयामासतुः / शब्दयाम्बभूवतुः शब्दयाञ्चक्रिरे / शब्दयामासुः / शब्दयाम्बभूवुः मध्यम शब्दयाञ्चकृषे / शब्दयामासिथ / शब्दयाम्बभूविथ शब्दयाञ्चक्राथे / शब्दयामासथुः / शब्दयाम्बभूवथुः शब्दयाञ्चकृढ्वे / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूव उत्तम शब्दयाञ्चक्रे / शब्दयामास / शब्दयाम्बभूव शब्दयाञ्चकृवहे / शब्दयामासिव / शब्दयाम्बभूविव शब्दयाञ्चकृमहे / शब्दयामासिम / शब्दयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशशब्दत अशशब्देताम् अशशब्दन्त मध्यम अशशब्दथाः अशशब्देथाम् अशशब्दध्वम् उत्तम अशशब्दे अशशब्दावहि अशशब्दामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयिषीष्ट शब्दयिषीयास्ताम् शब्दयिषीरन् मध्यम शब्दयिषीष्ठाः शब्दयिषीयास्थाम् शब्दयिषीढ्वम् / शब्दयिषीध्वम् उत्तम शब्दयिषीय शब्दयिषीवहि शब्दयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशब्दयिष्यत अशब्दयिष्येताम् अशब्दयिष्यन्त मध्यम अशब्दयिष्यथाः अशब्दयिष्येथाम् अशब्दयिष्यध्वम् उत्तम अशब्दयिष्ये अशब्दयिष्यावहि अशब्दयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्द्यते शब्द्येते शब्द्यन्ते मध्यम शब्द्यसे शब्द्येथे शब्द्यध्वे उत्तम शब्द्ये शब्द्यावहे शब्द्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्द्यताम् शब्द्येताम् शब्द्यन्ताम् मध्यम शब्द्यस्व शब्द्येथाम् शब्द्यध्वम् उत्तम शब्द्यै शब्द्यावहै शब्द्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशब्द्यत अशब्द्येताम् अशब्द्यन्त मध्यम अशब्द्यथाः अशब्द्येथाम् अशब्द्यध्वम् उत्तम अशब्द्ये अशब्द्यावहि अशब्द्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्द्येत शब्द्येयाताम् शब्द्येरन् मध्यम शब्द्येथाः शब्द्येयाथाम् शब्द्येध्वम् उत्तम शब्द्येय शब्द्येवहि शब्द्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शब्दयिष्यते / शब्दिष्यते शब्दयिष्येते / शब्दिष्येते शब्दयिष्यन्ते / शब्दिष्यन्ते मध्यम शब्दयिष्यसे / शब्दिष्यसे शब्दयिष्येथे / शब्दिष्येथे शब्दयिष्यध्वे / शब्दिष्यध्वे उत्तम शब्दयिष्ये / शब्दिष्ये शब्दयिष्यावहे / शब्दिष्यावहे शब्दयिष्यामहे / शब्दिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त शब्दन — — शब्दनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त शब्दक शब्दकः शब्दिका शब्दकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त शब्दयितृ शब्दयिता शब्दयित्री शब्दयितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त शब्द्य शब्द्यः शब्द्या शब्द्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) शब्दयितव्य शब्दयितव्यः शब्दयितव्या शब्दयितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त शब्दनीय शब्दनीयः शब्दनीया शब्दनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) शब्दित शब्दितः शब्दिता शब्दितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) शब्दितवत् शब्दितवान् शब्दितवती शब्दितवत् / शब्दितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) शब्दयत् शब्दयन् शब्दयन्ती शब्दयत् / शब्दयद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त शब्दयिष्यत् शब्दयिष्यन् शब्दयिष्यती / शब्दयिष्यन्ती शब्दयिष्यत् / शब्दयिष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) शब्दयमान शब्दयमानः शब्दयमाना शब्दयमानम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) शब्दयित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रशब्द्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) शब्दयितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय शब्दम् — — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त शप्ति — शप्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त शब्दयाम्बभूवस् शब्दयाम्बभूवान् शब्दयाम्बभूषी शब्दयाम्बभूवत् / शब्दयाम्बभूवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।