🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:40:53 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

विष्णाति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

विष्णाति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

विष्णाति

अर्थ: उपयोग न होने से अलग करना या निकाल देना

संस्कृत: विप्रयोगे

अंग्रेज़ी: to remove, to throw away, to separate the undesired part

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. विष् धातु (क्र्यादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — विष् (क्र्यादिगण) · अर्थ: उपयोग न होने से अलग करना या निकाल देना (विप्रयोगे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमविष्णातिविष्णीतःविष्णन्ति
मध्यमविष्णासिविष्णीथःविष्णीथ
उत्तमविष्णामिविष्णीवःविष्णीमः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: विष्णाति · लिट्: विवेष · लुट्: वेष्टा · लृट्: वेक्ष्यति · लोट्: विष्णातु · लङ्: अविष्णात् · विधिलिङ्: विष्णीयात् · आशीर्लिङ्: विष्यात् · लुङ्: अविक्षत् · लृङ्: अवेक्ष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वेषण · ण्वुल्: वेषकः · तृच्: वेष्टा · ण्यत्: वेष्यः · तव्य: वेष्टव्यः · अनीयर्: वेषणीयः · क्त: विष्टः · क्तवतु: विष्टवान् · शतृ: विष्णन् · स्य-शतृ: वेक्ष्यन् · क्त्वा: विष्ट्वा · ल्यप्: प्रविष्य · तुमुन्: वेष्टुम् · णमुल्: वेषम् · घञ्: वेषः · क्तिन्: विष्टि · क्वसु: विविष्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
विष्णातिविष् धातु (क्र्यादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

विष्णाति ➤ उपयोग न होने से अलग करना या निकाल देना
संस्कृत: विप्रयोगे

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें