🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:53:43 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

वेजित

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

वेजित

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

वेजित

अर्थ: पृथक करना, अलग होना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))

संस्कृत: पृथग्भावे

अंग्रेज़ी: (fr. id.) agitated, frightened, terrified, Hariv.; Ragh.

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. वेजित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: विज् + णिच्+क्त
  2. वेजित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: विज् + णिच्+क्त

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — वेजित (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावेजितःवेजितौवेजिताः
द्वितीयावेजितम्वेजितौवेजितान्
तृतीयावेजितेनवेजिताभ्याम्वेजितैः
चतुर्थीवेजितायवेजिताभ्याम्वेजितेभ्यः
पञ्चमीवेजितात् / वेजिताद्वेजिताभ्याम्वेजितेभ्यः
षष्ठीवेजितस्यवेजितयोःवेजितानाम्
सप्तमीवेजितेवेजितयोःवेजितेषु
सम्बोधनहे वेजितहे वेजितौहे वेजिताः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — विज् (जुहोत्यादिगण) · अर्थ: पृथक करना, अलग होना (पृथग्भावे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेवेक्तिवेविक्तःवेविजति
मध्यमवेवेक्षिवेविक्थःवेविक्थ
उत्तमवेवेज्मिवेविज्वःवेविज्मः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वेवेक्ति · लट् (आत्मने.): वेविक्ते · लिट्: विवेज · लिट् (आत्मने.): विविजे · लुट्: वेक्ता · लुट् (आत्मने.): वेक्ता · लृट्: वेक्ष्यति · लृट् (आत्मने.): वेक्ष्यते · लोट्: वेविक्तात् · लोट् (आत्मने.): वेविक्ताम् · लङ्: अवेवेक् · लङ् (आत्मने.): अवेविक्त · विधिलिङ्: वेविज्यात् · विधिलिङ् (आत्मने.): वेविजीत · आशीर्लिङ्: विज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): विक्षीष्ट · लुङ्: अविजत् · लुङ् (आत्मने.): अविक्त · लृङ्: अवेक्ष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवेक्ष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वेजन · ण्वुल्: वेजकः · तृच्: वेक्ता · ण्यत्: वेज्यः · तव्य: वेक्तव्यः · अनीयर्: वेजनीयः · क्त: विक्तः · क्तवतु: विक्तवान् · शतृ: वेविजत्/वेविजद् · स्य-शतृ: वेक्ष्यन् · शानच्: वेविजानः · क्त्वा: विक्त्वा · ल्यप्: प्रविज्य · तुमुन्: वेक्तुम् · णमुल्: वेजम् · घञ्: वेगः · क्तिन्: विक्ति · क्वसु: विविज्वान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — वेजित
वेजित
vejita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
वेजित वि॰ [सं॰]
१. उत्तेजित । कंपित । क्षुब्ध ।
२. बढ़ाया हुआ । वर्धित [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वेजित mfn. (fr. id.) agitated, frightened, terrified, Hariv.; Ragh.
enhanced, increased, MBh.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1013,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
वेजितवेजित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: विज् + णिच्+क्त 📚
अन्य सम्भावना: वेजित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: विज् + णिच्+क्त

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

वेजित 📚 ➤ पृथक करना, अलग होना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: पृथग्भावे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
वेजित 📚उत्तेजित । कंपित । क्षुब्ध🟠🔵

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • वेजित: विज् + णिच्+क्त — भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) — प्रेरणार्थक (णिजन्त)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें