॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: इच्छा करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: इच्छायाम्
अंग्रेज़ी: to be praised, praiseworthy, Nir.; Rājat.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शंसनीयः | शंसनीयौ | शंसनीयाः |
| द्वितीया | शंसनीयम् | शंसनीयौ | शंसनीयान् |
| तृतीया | शंसनीयेन | शंसनीयाभ्याम् | शंसनीयैः |
| चतुर्थी | शंसनीयाय | शंसनीयाभ्याम् | शंसनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | शंसनीयात् / शंसनीयाद् | शंसनीयाभ्याम् | शंसनीयेभ्यः |
| षष्ठी | शंसनीयस्य | शंसनीययोः | शंसनीयानाम् |
| सप्तमी | शंसनीये | शंसनीययोः | शंसनीयेषु |
| सम्बोधन | हे शंसनीय | हे शंसनीयौ | हे शंसनीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शंसते | शंसेते | शंसन्ते |
| मध्यम | शंससे | शंसेथे | शंसध्वे |
| उत्तम | शंसे | शंसावहे | शंसामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): शंसते · लिट् (आत्मने.): शशंसे · लुट् (आत्मने.): शंसिता · लृट् (आत्मने.): शंसिष्यते · लोट् (आत्मने.): शंसताम् · लङ् (आत्मने.): अशंसत · विधिलिङ् (आत्मने.): शंसेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): शंसिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अशंसिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अशंसिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शंसन · ण्वुल्: शंसकः · तृच्: शंसिता · ण्यत्: शंस्यः · तव्य: शंसितव्यः · अनीयर्: शंसनीयः · क्त: शंसितः · क्तवतु: शंसितवान् · शानच्: शंसमानः · क्त्वा: शंसित्वा · ल्यप्: प्रशंस्य · तुमुन्: शंसितुम् · णमुल्: शंसम् · घञ्: शंसः · क्तिन्: शंस्ति · क्वसु: शशंस्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शंसनीय | शंसनीय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शंस् + अनीयर् 📚 अन्य सम्भावना: शंसनीय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शंस् + अनीयर् |
शंसनीय 📚 ➤ इच्छा करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: इच्छायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शंसनीय 📚 | कथन या प्रशंसा के योग्य | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड