॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पकाना, पकना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाके
अंग्रेज़ी: to cook
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शा | शे | शाः |
| द्वितीया | शाम् | शे | शाः |
| तृतीया | शया | शाभ्याम् | शाभिः |
| चतुर्थी | शायै | शाभ्याम् | शाभ्यः |
| पञ्चमी | शायाः | शाभ्याम् | शाभ्यः |
| षष्ठी | शायाः | शयोः | शानाम् |
| सप्तमी | शायाम् | शयोः | शासु |
| सम्बोधन | हे शे | हे शे | हे शाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शायति | शायतः | शायन्ति |
| मध्यम | शायसि | शायथः | शायथ |
| उत्तम | शायामि | शायावः | शायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शायति · लिट्: शशौ · लुट्: शाता · लृट्: शास्यति · लोट्: शायतात् · लङ्: अशायत् · विधिलिङ्: शायेत् · आशीर्लिङ्: शायात् · लुङ्: अशासीत् · लृङ्: अशास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शान · ण्वुल्: शायकः · तृच्: शाता · यत्: शेयः · तव्य: शातव्यः · अनीयर्: शानीयः · क्त: शातः · क्तवतु: शातवान् · शतृ: शायन् · स्य-शतृ: शास्यन् · क्त्वा: शात्वा · ल्यप्: प्रशाय · तुमुन्: शातुम् · णमुल्: शायम् · घञ्: शायः · क्तिन्: शाति · क्वसु: शशिवान्
अर्थ: फैलाना, बढ़ाना
संस्कृत: विस्तारे
अंग्रेज़ी: to spread, to stretch, to expand, to increase
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तनुतात् / तनुताद् / तनोतु | तनुताम् | तन्वन्तु |
| मध्यम | तनु / तनुतात् / तनुताद् | तनुतम् | तनुत |
| उत्तम | तनवानि | तनवाव | तनवाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तनोति · लट् (आत्मने.): तनुते · लिट्: ततान · लिट् (आत्मने.): तेने · लुट्: तनिता · लुट् (आत्मने.): तनिता · लृट्: तनिष्यति · लृट् (आत्मने.): तनिष्यते · लोट्: तनुतात् · लोट् (आत्मने.): तनुताम् · लङ्: अतनोत् · लङ् (आत्मने.): अतनुत · विधिलिङ्: तनुयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): तन्वीत · आशीर्लिङ्: तन्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): तनिषीष्ट · लुङ्: अतनीत् · लुङ् (आत्मने.): अतत · लृङ्: अतनिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अतनिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तनन · ण्वुल्: तानकः · तृच्: तनिता · ण्यत्: तान्यः · तव्य: तनितव्यः · अनीयर्: तननीयः · क्त: ततः · क्तवतु: ततवान् · शतृ: तन्वन् · स्य-शतृ: तनिष्यन् · शानच्: तन्वानः · क्त्वा: तत्वा · ल्यप्: प्रतत्य · तुमुन्: तनितुम् · णमुल्: तानम् · घञ्: तानः · क्तिन्: तति · क्वसु: तेनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शाम् | शा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: शै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: शा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: शै + अच् | शा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: शै + अच् |
| तनु | तन् धातु (तनादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: तनु (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | तनू (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन |
शाम् 📚 ➤ पकाना, पकना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाके
तनु 📚 ➤ फैलाना, बढ़ाना
संस्कृत: विस्तारे
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| शांतनु | शाम् + तनु | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड