॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ठगना, मार देना, कष्ट देना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: कैतवे हिंसासङ्क्लेशनयोः द्यूते स्पर्धायां च · पर्याय: कपट, व्याज, दम्भ, उपधि, छद्म
अंग्रेज़ी: to cheat,to defraud, to kill, to give pain
व्युत्पत्ति: शठ + ष्यञ् (तद्धितान्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शाठ्यः | शाठ्यौ | शाठ्याः |
| द्वितीया | शाठ्यम् | शाठ्यौ | शाठ्यान् |
| तृतीया | शाठ्येन | शाठ्याभ्याम् | शाठ्यैः |
| चतुर्थी | शाठ्याय | शाठ्याभ्याम् | शाठ्येभ्यः |
| पञ्चमी | शाठ्यात् / शाठ्याद् | शाठ्याभ्याम् | शाठ्येभ्यः |
| षष्ठी | शाठ्यस्य | शाठ्ययोः | शाठ्यानाम् |
| सप्तमी | शाठ्ये | शाठ्ययोः | शाठ्येषु |
| सम्बोधन | हे शाठ्य | हे शाठ्यौ | हे शाठ्याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शठति | शठतः | शठन्ति |
| मध्यम | शठसि | शठथः | शठथ |
| उत्तम | शठामि | शठावः | शठामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शठति · लिट्: शशाठ · लुट्: शठिता · लृट्: शठिष्यति · लोट्: शठतात् · लङ्: अशठत् · विधिलिङ्: शठेत् · आशीर्लिङ्: शठ्यात् · लुङ्: अशठीत् · लृङ्: अशठिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शठन · ण्वुल्: शाठकः · तृच्: शठिता · ण्यत्: शाठ्यः · तव्य: शठितव्यः · अनीयर्: शठनीयः · क्त: शठितः · क्तवतु: शठितवान् · शतृ: शठन् · स्य-शतृ: शठिष्यन् · क्त्वा: शठित्वा · ल्यप्: प्रशठ्य · तुमुन्: शठितुम् · णमुल्: शाठम् · घञ्: शाठः · क्तिन्: शट्टि · क्वसु: शेठिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शाठ्यः | शाठ्य (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: शठ् + ण्यत् 📚 |
शाठ्यः 📚 ➤ ठगना, मार देना, कष्ट देना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: कैतवे हिंसासङ्क्लेशनयोः द्यूते स्पर्धायां च · पर्याय: कपट, व्याज, दम्भ, उपधि, छद्म
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शाठ्य 📚 | n. wickedness, deceit, guile, roguery, dishonesty, MBh.; Kāv. &c | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| शाठ्य |
छल के और नाम (१.७.३२) — कुसृति, निकृति |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड