॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पकाना, पकना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाके
अंग्रेज़ी: to cook
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शाः | शौ | शाः |
| द्वितीया | शाम् | शौ | शः |
| तृतीया | शा | शाभ्याम् | शाभिः |
| चतुर्थी | शे | शाभ्याम् | शाभ्यः |
| पञ्चमी | शः | शाभ्याम् | शाभ्यः |
| षष्ठी | शः | शोः | शाम् |
| सप्तमी | शि | शोः | शासु |
| सम्बोधन | हे शाः | हे शौ | हे शाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शायति | शायतः | शायन्ति |
| मध्यम | शायसि | शायथः | शायथ |
| उत्तम | शायामि | शायावः | शायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शायति · लिट्: शशौ · लुट्: शाता · लृट्: शास्यति · लोट्: शायतात् · लङ्: अशायत् · विधिलिङ्: शायेत् · आशीर्लिङ्: शायात् · लुङ्: अशासीत् · लृङ्: अशास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शान · ण्वुल्: शायकः · तृच्: शाता · यत्: शेयः · तव्य: शातव्यः · अनीयर्: शानीयः · क्त: शातः · क्तवतु: शातवान् · शतृ: शायन् · स्य-शतृ: शास्यन् · क्त्वा: शात्वा · ल्यप्: प्रशाय · तुमुन्: शातुम् · णमुल्: शायम् · घञ्: शायः · क्तिन्: शाति · क्वसु: शशिवान्
अर्थ: अपनाने वाला, स्वामी, मालिक
संस्कृत: शिवः, ईशानदिशायाः स्वामी · पर्याय: शम्भु, पशुपति, शिव, शूलिन्, महेश्वर
व्युत्पत्ति: ईश्-क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ईशः | ईशौ | ईशाः |
| द्वितीया | ईशम् | ईशौ | ईशान् |
| तृतीया | ईशेन | ईशाभ्याम् | ईशैः |
| चतुर्थी | ईशाय | ईशाभ्याम् | ईशेभ्यः |
| पञ्चमी | ईशात् / ईशाद् | ईशाभ्याम् | ईशेभ्यः |
| षष्ठी | ईशस्य | ईशयोः | ईशानाम् |
| सप्तमी | ईशे | ईशयोः | ईशेषु |
| सम्बोधन | हे ईश | हे ईशौ | हे ईशाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: unploughed, unfurrowed? Pāṇ. v, 4, 121 (cf. AV. xx, 131, 9.)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अहलः | अहलौ | अहलाः |
| द्वितीया | अहलम् | अहलौ | अहलान् |
| तृतीया | अहलेन | अहलाभ्याम् | अहलैः |
| चतुर्थी | अहलाय | अहलाभ्याम् | अहलेभ्यः |
| पञ्चमी | अहलात् / अहलाद् | अहलाभ्याम् | अहलेभ्यः |
| षष्ठी | अहलस्य | अहलयोः | अहलानाम् |
| सप्तमी | अहले | अहलयोः | अहलेषु |
| सम्बोधन | हे अहल | हे अहलौ | हे अहलाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शि | शा (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: शै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: शी (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन |
| ईशम् | ईश (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अव्यय — ईश् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) | ईश (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| अहल | अहल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अहल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
शि 📚 ➤ पकाना, पकना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाके
ईशम् 📚 ➤ अपनाने वाला, स्वामी, मालिक
संस्कृत: शिवः, ईशानदिशायाः स्वामी · पर्याय: शम्भु, पशुपति, शिव, शूलिन्, महेश्वर
अहल 📚 ➤ अकृष्ट । बिना जोता हुआ (खेत) उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): unploughed, unfurrowed? Pāṇ. v, 4, 121 (cf. AV. xx, 131, 9.)
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शा 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| ईश 📚 | स्वामी । मानिक | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| अहल 📚 | अकृष्ट । बिना जोता हुआ (खेत) | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| ईश |
शिव के नाम (१.१.३६) — शम्भु, पशुपति, शिव, शूली, महेश्वर (इन्द्र, अग्नि, यम, नैरृत, वरुण, वायु,) कुबेर और ईश (शिव) (१.३.४) — कुबेर, सूर्य, शुक्र, मंगल, राहु, शनि, चन्द्र |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| शीशमहल | शि + ईशम् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| शीशमहल | ईशम् + अहल | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड