॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तीक्ष्ण करना, शान धराना, पैदा करना
संस्कृत: तनूकरणे
अंग्रेज़ी: to whet,to sharpen
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | श्यतात् / श्यताद् / श्यतु | श्यताम् | श्यन्तु |
| मध्यम | श्य / श्यतात् / श्यताद् | श्यतम् | श्यत |
| उत्तम | श्यानि | श्याव | श्याम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: श्यति · लिट्: शशौ · लुट्: शाता · लृट्: शास्यति · लोट्: श्यतात् · लङ्: अश्यत् · विधिलिङ्: श्येत् · आशीर्लिङ्: शायात् · लुङ्: अशात् · लृङ्: अशास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शान · ण्वुल्: शायकः · तृच्: शाता · यत्: शेयः · तव्य: शातव्यः · अनीयर्: शानीयः · क्त: शितः · क्तवतु: शितवान् · शतृ: श्यन् · स्य-शतृ: शास्यन् · क्त्वा: शित्वा · ल्यप्: प्रशाय · तुमुन्: शातुम् · णमुल्: शायम् · घञ्: शायः · क्तिन्: शिति · क्वसु: शशिवान्
अर्थ: कामदेव
संस्कृत: कामदेवः
व्युत्पत्ति: अ-इञ् (तद्धितान्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | इः | ई | अयः |
| द्वितीया | इम् | ई | ईन् |
| तृतीया | इना | इभ्याम् | इभिः |
| चतुर्थी | अये | इभ्याम् | इभ्यः |
| पञ्चमी | एः | इभ्याम् | इभ्यः |
| षष्ठी | एः | योः | ईनाम् |
| सप्तमी | औ | योः | इषु |
| सम्बोधन | हे ए | हे ई | हे अयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: खिन्नता
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
श्य 📚 ➤ तीक्ष्ण करना, शान धराना, पैदा करना
संस्कृत: तनूकरणे
ईन् 📚 ➤ कामदेव
संस्कृत: कामदेवः
ई 📚 ➤ खिन्नता
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| श् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| श्येनी | श्य + ईन् | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
| श्येनी | ईन् + ई | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड