॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: चीरना, फाड़ना, टुकड़े करना
संस्कृत: विदारणे
अंग्रेज़ी: to break, to cut, to slice, to do pieces
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दलतात् / दलताद् / दलतु / दालयतात् / दालयताद् / दालयतु | दलताम् / दालयताम् | दलन्तु / दालयन्तु |
| मध्यम | दल / दलतात् / दलताद् / दालय / दालयतात् / दालयताद् | दलतम् / दालयतम् | दलत / दालयत |
| उत्तम | दलानि / दालयानि | दलाव / दालयाव | दलाम / दालयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दलति · लट् (आत्मने.): दालयते · लिट्: ददाल · लिट् (आत्मने.): दालयाञ्चक्रे · लुट्: दलिता · लुट् (आत्मने.): दालयिता · लृट्: दलिष्यति · लृट् (आत्मने.): दालयिष्यते · लोट्: दलतात् · लोट् (आत्मने.): दालयताम् · लङ्: अदलत् · लङ् (आत्मने.): अदालयत · विधिलिङ्: दलेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): दालयेत · आशीर्लिङ्: दल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): दालयिषीष्ट · लुङ्: अदालीत् · लुङ् (आत्मने.): अदीदलत · लृङ्: अदलिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अदालयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दलन · ण्वुल्: दालकः · तृच्: दलिता · यत्: दाल्यः · ण्यत्: दाल्यः · तव्य: दलितव्यः · अनीयर्: दलनीयः · क्त: दलितः · क्तवतु: दलितवान् · शतृ: दलन् · स्य-शतृ: दलिष्यन् · शानच्: दालयमानः · क्त्वा: दलित्वा · ल्यप्: प्रदल्य · तुमुन्: दलितुम् · णमुल्: दालम् · घञ्: दालः · क्तिन्: दल्ति · क्वसु: देलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| संदल | सम् + दल् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: सम् + दल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन |
संदल 📚 ➤ चीरना, फाड़ना, टुकड़े करना
संस्कृत: विदारणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दल् 📚 | (= √ दॄ) cl. 1. ˚लति (pf. ददाल, Bhaṭṭ. xiv; aor. pl. अदालिषुर्, xv) to… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड