॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्राशन करना, पीना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाने · पर्याय: ब्रह्मन्, आत्मभू, सुरज्येष्ठ, परमेष्ठिन्, पितामह
अंग्रेज़ी: to drink
व्युत्पत्ति: धा+तृच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | धातृ | धातृणी | धातॄणि |
| द्वितीया | धातृ | धातृणी | धातॄणि |
| तृतीया | धातृणा / धात्रा | धातृभ्याम् | धातृभिः |
| चतुर्थी | धातृणे / धात्रे | धातृभ्याम् | धातृभ्यः |
| पञ्चमी | धातृणः / धातुः | धातृभ्याम् | धातृभ्यः |
| षष्ठी | धातृणः / धातुः | धातृणोः / धात्रोः | धातॄणाम् |
| सप्तमी | धातृणि / धातरि | धातृणोः / धात्रोः | धातृषु |
| सम्बोधन | हे धातृ / हे धातः | हे धातृणी | हे धातॄणि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | धयति | धयतः | धयन्ति |
| मध्यम | धयसि | धयथः | धयथ |
| उत्तम | धयामि | धयावः | धयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: धयति · लिट्: दधौ · लुट्: धाता · लृट्: धास्यति · लोट्: धयतात् · लङ्: अधयत् · विधिलिङ्: धयेत् · आशीर्लिङ्: धेयात् · लुङ्: अदधत् · लृङ्: अधास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: धान · ण्वुल्: धायकः · तृच्: धाता · यत्: धेयः · तव्य: धातव्यः · अनीयर्: धानीयः · क्त: धीतः · क्तवतु: धीतवान् · शतृ: धयन् · स्य-शतृ: धास्यन् · क्त्वा: धीत्वा · ल्यप्: प्रधाय · तुमुन्: धातुम् · णमुल्: धायम् · घञ्: धायः · क्तिन्: धीति · क्वसु: दधिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| संधातृ | धातृ (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: सम् + धे + तृच् 📚 अन्य सम्भावना: धातृ (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सम् + धे + तृच् | धातृ (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सम् + धे + तृच् |
संधातृ 📚 ➤ प्राशन करना, पीना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाने · पर्याय: ब्रह्मन्, आत्मभू, सुरज्येष्ठ, परमेष्ठिन्, पितामह
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| धातृ 📚 | m. establisher, founder, creator, bearer, supporter (cf. वसु-), ordere… | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड