॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: दुर्बल होना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: दौर्बल्ये
अंग्रेज़ी: to be weak
व्युत्पत्ति: सृ + णिच् + ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सारणम् | सारणे | सारणानि |
| द्वितीया | सारणम् | सारणे | सारणानि |
| तृतीया | सारणेन | सारणाभ्याम् | सारणैः |
| चतुर्थी | सारणाय | सारणाभ्याम् | सारणेभ्यः |
| पञ्चमी | सारणात् / सारणाद् | सारणाभ्याम् | सारणेभ्यः |
| षष्ठी | सारणस्य | सारणयोः | सारणानाम् |
| सप्तमी | सारणे | सारणयोः | सारणेषु |
| सम्बोधन | हे सारण | हे सारणे | हे सारणानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सारयति | सारयतः | सारयन्ति |
| मध्यम | सारयसि | सारयथः | सारयथ |
| उत्तम | सारयामि | सारयावः | सारयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सारयति · लट् (आत्मने.): सारयते · लिट्: सारयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): सारयाञ्चक्रे · लुट्: सारयिता · लुट् (आत्मने.): सारयिता · लृट्: सारयिष्यति · लृट् (आत्मने.): सारयिष्यते · लोट्: सारयतात् · लोट् (आत्मने.): सारयताम् · लङ्: असारयत् · लङ् (आत्मने.): असारयत · विधिलिङ्: सारयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): सारयेत · आशीर्लिङ्: सार्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): सारयिषीष्ट · लुङ्: अससारत् · लुङ् (आत्मने.): अससारत · लृङ्: असारयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): असारयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सारण · ण्वुल्: सारकः · तृच्: सारयिता · यत्: सार्यः · तव्य: सारयितव्यः · अनीयर्: सारणीयः · क्त: सारितः · क्तवतु: सारितवान् · शतृ: सारयन् · स्य-शतृ: सारयिष्यन् · शानच्: सारयमाणः · क्त्वा: सारयित्वा · ल्यप्: प्रसार्य · तुमुन्: सारयितुम् · णमुल्: सारम् · क्तिन्: सार्ति · क्वसु: सारयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| संसारण | सारण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: सम् + सार + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: संसारण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
संसारण 📚 ➤ दुर्बल होना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: दौर्बल्ये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सारण 📚 | एक प्रकार का गंध द्रव्य | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड