🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:12:00 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

सततः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

सततः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

सततः

अर्थ: निरंतर नित्य, सदा रहने वाला, शाश्वत

संस्कृत: पर्याय: अनारत, अश्रान्त, सन्तत, अविरत, अनिश

व्युत्पत्ति: सम् + तन् + क्त, समः अन्त्यलोपः (कृदन्त)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. सतत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — सतत (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासततःसततौसतताः
द्वितीयासततम्सततौसततान्
तृतीयासततेनसतताभ्याम्सततैः
चतुर्थीसततायसतताभ्याम्सततेभ्यः
पञ्चमीसततात् / सतताद्सतताभ्याम्सततेभ्यः
षष्ठीसततस्यसततयोःसततानाम्
सप्तमीसततेसततयोःसततेषु
सम्बोधनहे सततहे सततौहे सतताः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — सतत
सतत
satata
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सतत अव्य॰ [सं॰] निरंतर । सदा । सर्वदा । हमेशा । बराबर ।
सतत समिताभियुक्त संज्ञा पुं॰ [सं॰] एक बोधिस्त्व का नाम ।
सतत स्पंदन वि॰ [सं॰ सततस्पन्दन] नित्य स्पंदनशील ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स—तत See s.v.
स-तत mfn. (fr. 7. स + त्˚; accord. to Pāṇ. vi, 1, 144, Vārtt. 1 = सं-तत as स-हित = सं-ह्˚) constant, perpetual, continual, uninterrupted (only in comp. and अम् ind. ‘constantly, always, ever’; with न, ‘never’), Mn.; MBh. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1137,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सतत a. Constant, eternal, everlasting, perpetual. --तं ind. Constantly, continually, eternally, always; सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः Rām. --Comp. --गः, --गतिः wind; सलिलतले सततगतीनंतःसंचारिणः संनिगृह्य शय्या कार्या Dk.; सततगास्ततगानगिरोऽलिभिः Śi. 6. 50; नेत्रा नीताः सततगतिना यद्विमानाग्रभूमीः Me. 69. --यायिन् a. {1} always moving. {2} constantly tending to decay.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1083-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सतत न० सम् + तन--क्त समोऽन्त्यलोप । १ निरन्तरे २ तद्वति त्रि० अमरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5205,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सततं, क्ली, (सन्तन्यते स्मेति । सं + तन + क्तः । समो वा हितततयोरिति पक्षे मलोपः ।) निर- न्तरक्रिया । तद्वति, त्रि । इत्यमरः ॥ तत्पर्य्यायः अनवरतशब्दे नित्यशब्दे च द्रष्टव्यः । अपि च । “सतते त्वनवरतानारताश्रान्तसन्ततम् । प्रसक्तासक्तनित्याजस्रानद्धाविरतानिशम् ॥” इति जटाधरः ॥ (यथा, मनुः । ४ । २२ । “एतानेक महायज्ञान् यज्ञशास्त्रविदो जनाः । अनीहमानाः सततमिन्द्रियेष्वेव जुह्वति ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-222-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "सतत" आता है (6)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
सततःसतत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

सततः 📚 ➤ निरंतर नित्य, सदा रहने वाला, शाश्वत
संस्कृत: पर्याय: अनारत, अश्रान्त, सन्तत, अविरत, अनिश

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
सतत 📚निरंतर । सदा । सर्वदा । हमेशा । बराबर🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

शब्दअमरकोश — विषय, पर्याय
सतत
निरन्तर के नाम (१.१.८०) — अनारत, अश्रान्त, सन्तत, अविरत, अनिश

ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • सततः: सम् + तन् + क्त, समः अन्त्यलोपः (कोश-व्युत्पत्ति)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें