॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: वर्तमान, विद्यमान, मौजूद
संस्कृत: विद्वान्, अभ्यर्हितम्, प्रशस्तम्, विद्यमानम्, साधुः, सत्यम् · पर्याय: भाव, विद्वस्, विपश्चित्, दोषज्ञ, सुधी
व्युत्पत्ति: अतीस् + शतृ, अकारलोपः (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सत् / सद् | सतौ | सतः |
| द्वितीया | सतम् | सतौ | सतः |
| तृतीया | सता | सद्भ्याम् | सद्भिः |
| चतुर्थी | सते | सद्भ्याम् | सद्भ्यः |
| पञ्चमी | सतः | सद्भ्याम् | सद्भ्यः |
| षष्ठी | सतः | सतोः | सताम् |
| सप्तमी | सति | सतोः | सत्सु |
| सम्बोधन | हे सत् / हे सद् | हे सतौ | हे सतः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: प्राप्त होना, पाना
संस्कृत: लम्भने
अंग्रेज़ी: to obtain, to get, to receive
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आपतात् / आपताद् / आपतु / आपयतात् / आपयताद् / आपयतु | आपताम् / आपयताम् | आपन्तु / आपयन्तु |
| मध्यम | आप / आपतात् / आपताद् / आपय / आपयतात् / आपयताद् | आपतम् / आपयतम् | आपत / आपयत |
| उत्तम | आपयानि / आपानि | आपयाव / आपाव | आपयाम / आपाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: आपति · लट् (आत्मने.): आपयते · लिट्: आप · लिट् (आत्मने.): आपयाञ्चक्रे · लुट्: आपयिता · लुट् (आत्मने.): आपयिता · लृट्: आपयिष्यति · लृट् (आत्मने.): आपयिष्यते · लोट्: आपतात् · लोट् (आत्मने.): आपयताम् · लङ्: आपत् · लङ् (आत्मने.): आपयत · विधिलिङ्: आपयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): आपयेत · आशीर्लिङ्: आप्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): आपयिषीष्ट · लुङ्: आपत् · लुङ् (आत्मने.): आपिपत · लृङ्: आपयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): आपयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: आपन · ण्वुल्: आपकः · तृच्: आपिता · यत्: आप्यः · ण्यत्: आप्यः · तव्य: आपितव्यः · अनीयर्: आपनीयः · क्त: आपितः · क्तवतु: आपितवान् · शतृ: आपन् · स्य-शतृ: आपिष्यन् · शानच्: आपयमानः · क्त्वा: आपित्वा · ल्यप्: प्राप्य · तुमुन्: आपितुम् · णमुल्: आपम् · घञ्: आपः · क्तिन्: आप्ति · क्वसु: आपिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सति | सत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: सती (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अस् + शतृ | सत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन |
| आपय | आप् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आप् धातु (स्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) | आप् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) |
सति 📚 ➤ वर्तमान, विद्यमान, मौजूद
संस्कृत: विद्वान्, अभ्यर्हितम्, प्रशस्तम्, विद्यमानम्, साधुः, सत्यम् · पर्याय: भाव, विद्वस्, विपश्चित्, दोषज्ञ, सुधी
आपय 📚 ➤ प्राप्त होना, पाना
संस्कृत: लम्भने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सत् 📚 | ब्रह्म | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| आप् 📚 | cl. 5. P. आप्नोति [AV. ix, 5, 22, &c.], (perf. आप, aor. आपत्, fut. आप… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| सत् |
विद्वान् के नाम (२.७.५) — विद्वान्, विपश्चित्, दोषज्ञ, सुधी, कोविद, बुध, धीर, मनीषी |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सत्यापय | सति + आपय | यण् | इको यणचि (६.१.७७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड