॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: the crawling creature, all that crawls, AV.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सर्पत् / सर्पद् | सर्पती | सर्पन्ति |
| द्वितीया | सर्पत् / सर्पद् | सर्पती | सर्पन्ति |
| तृतीया | सर्पता | सर्पद्भ्याम् | सर्पद्भिः |
| चतुर्थी | सर्पते | सर्पद्भ्याम् | सर्पद्भ्यः |
| पञ्चमी | सर्पतः | सर्पद्भ्याम् | सर्पद्भ्यः |
| षष्ठी | सर्पतः | सर्पतोः | सर्पताम् |
| सप्तमी | सर्पति | सर्पतोः | सर्पत्सु |
| सम्बोधन | हे सर्पत् / हे सर्पद् | हे सर्पती | हे सर्पन्ति |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सर्पति | सर्पतः | सर्पन्ति |
| मध्यम | सर्पसि | सर्पथः | सर्पथ |
| उत्तम | सर्पामि | सर्पावः | सर्पामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सर्पति · लिट्: ससर्प · लुट्: सर्प्ता · लृट्: सर्प्स्यति · लोट्: सर्पतात् · लङ्: असर्पत् · विधिलिङ्: सर्पेत् · आशीर्लिङ्: सृप्यात् · लुङ्: असृपत् · लृङ्: असर्प्स्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सर्पण · ण्वुल्: सर्पकः · तृच्: स्रप्ता · तव्य: स्रप्तव्यः · अनीयर्: सर्पणीयः · क्त: सृप्तः · क्तवतु: सृप्तवान् · शतृ: सर्पन् · स्य-शतृ: स्रप्स्यन् · क्त्वा: सृप्त्वा · ल्यप्: प्रसृप्य · तुमुन्: स्रप्तुम् · णमुल्: सर्पम् · घञ्: सर्पः · क्तिन्: सृप्ति · क्वसु: ससृप्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सर्पता | सर्पत् (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सृप् + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: सर्पत् (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सृप् + शतृ | सर्पता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
सर्पता 📚 ➤ जाना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सर्पत् 📚 | n. the crawling creature, all that crawls, AV | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड