॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आज्ञा करना, प्रेरणा करना, रंग देना, रंगना, खींचना, संकोच करना
संस्कृत: प्रेरणे
अंग्रेज़ी: to order, to motivate, to inspire, to paint, to color
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वर्णयतात् / वर्णयताद् / वर्णयतु | वर्णयताम् | वर्णयन्तु |
| मध्यम | वर्णय / वर्णयतात् / वर्णयताद् | वर्णयतम् | वर्णयत |
| उत्तम | वर्णयानि | वर्णयाव | वर्णयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वर्णयति · लट् (आत्मने.): वर्णयते · लिट्: वर्णयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): वर्णयाञ्चक्रे · लुट्: वर्णयिता · लुट् (आत्मने.): वर्णयिता · लृट्: वर्णयिष्यति · लृट् (आत्मने.): वर्णयिष्यते · लोट्: वर्णयतात् · लोट् (आत्मने.): वर्णयताम् · लङ्: अवर्णयत् · लङ् (आत्मने.): अवर्णयत · विधिलिङ्: वर्णयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): वर्णयेत · आशीर्लिङ्: वर्ण्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वर्णयिषीष्ट · लुङ्: अववर्णत् · लुङ् (आत्मने.): अववर्णत · लृङ्: अवर्णयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवर्णयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वर्णन · ण्वुल्: वर्णकः · तृच्: वर्णयिता · यत्: वर्ण्यः · तव्य: वर्णयितव्यः · अनीयर्: वर्णनीयः · क्त: वर्णितः · क्तवतु: वर्णितवान् · शतृ: वर्णयन् · स्य-शतृ: वर्णयिष्यन् · शानच्: वर्णयमानः · क्त्वा: वर्णयित्वा · ल्यप्: प्रवर्ण्य · तुमुन्: वर्णयितुम् · णमुल्: वर्णम् · क्तिन्: वर्ण्टि · क्वसु: वर्णयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| स-वर्णय | समास: स + वर्ण् अव्ययीभाव (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: वर्ण् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: वर्ण धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | वृण् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) |
सवर्णय 📚स 📚वर्ण् ➤ स (के साथ, मिला कर, के साथ-साथ, संयुक्त होकर, युक्त,…) + वर्ण् (आज्ञा करना, प्रेरणा करना, रंग देना, रंगना, खींचना, संकोच कर…)
संस्कृत: प्रेरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वर्ण् 📚 | (rather Nom. fr. वर्ण) cl. 10. P. (Dhātup. xxxv, 83) वर्णयति (mc. also… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड