॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उत्पन्न करना, पैदा करना, गर्भ धारण करना, अद्भुत सामर्थ्य होना, अमानवी पराक्रम होना
संस्कृत: प्रसवैश्वर्ययोः
अंग्रेज़ी: to give birth, to become pregnant, to conceive, to possess power, to possess supremacy
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सवतात् / सवताद् / सवतु | सवताम् | सवन्तु |
| मध्यम | सव / सवतात् / सवताद् | सवतम् | सवत |
| उत्तम | सवानि | सवाव | सवाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सवति · लिट्: सुषाव · लुट्: सोता · लृट्: सोष्यति · लोट्: सवतात् · लङ्: असवत् · विधिलिङ्: सवेत् · आशीर्लिङ्: सूयात् · लुङ्: असौषीत् · लृङ्: असोष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सवन · ण्वुल्: सावकः · तृच्: सोता · यत्: सव्यः · ण्यत्: साव्यः · तव्य: सोतव्यः · अनीयर्: सवनीयः · क्त: सुतः · क्तवतु: सुतवान् · शतृ: सवन् · स्य-शतृ: सोष्यन् · क्त्वा: सुत्वा · ल्यप्: प्रसुत्य · तुमुन्: सोतुम् · णमुल्: सावम् · क्तिन्: सुति · क्वसु: सुषुवान्
अर्थ: नहीं, न
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सव | सु धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: सव (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | सव (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| अर-ना | समास: अर + ना तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: अव्ययम् 📚 अन्य सम्भावना: नृ (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | ना (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन |
सव 📚 ➤ उत्पन्न करना, पैदा करना, गर्भ धारण करना, अद्भुत सामर्थ्य होना, अमानवी पराक्रम होना
संस्कृत: प्रसवैश्वर्ययोः
अरना 📚अर 📚ना ➤ अर (पहिए के अरे या पहिए अर्धव्यास) + ना (नहीं, न)
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| स् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अर 📚 | पहिए की नाभि और नेमि के बीच की आड़ी लकड़ी । आरागज | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ना 📚 | एक शब्द जिसका प्रयोग अस्वीकृति या निषेध सूचित करने के लिये होता है । न… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सवारना | सव + अर | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड