॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सांत्वना देना, समाधान करना, शांत करना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: सान्त्वप्रयोगे
अंग्रेज़ी: to consolidate, to make happy, to pacify
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सामनम् | सामने | सामनानि |
| द्वितीया | सामनम् | सामने | सामनानि |
| तृतीया | सामनेन | सामनाभ्याम् | सामनैः |
| चतुर्थी | सामनाय | सामनाभ्याम् | सामनेभ्यः |
| पञ्चमी | सामनात् / सामनाद् | सामनाभ्याम् | सामनेभ्यः |
| षष्ठी | सामनस्य | सामनयोः | सामनानाम् |
| सप्तमी | सामने | सामनयोः | सामनेषु |
| सम्बोधन | हे सामन | हे सामने | हे सामनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सामयति | सामयतः | सामयन्ति |
| मध्यम | सामयसि | सामयथः | सामयथ |
| उत्तम | सामयामि | सामयावः | सामयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सामयति · लट् (आत्मने.): सामयते · लिट्: सामयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): सामयाञ्चक्रे · लुट्: सामयिता · लुट् (आत्मने.): सामयिता · लृट्: सामयिष्यति · लृट् (आत्मने.): सामयिष्यते · लोट्: सामयतात् · लोट् (आत्मने.): सामयताम् · लङ्: असामयत् · लङ् (आत्मने.): असामयत · विधिलिङ्: सामयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): सामयेत · आशीर्लिङ्: साम्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): सामयिषीष्ट · लुङ्: अससामत् · लुङ् (आत्मने.): अससामत · लृङ्: असामयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): असामयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सामन · ण्वुल्: सामकः · तृच्: सामयिता · यत्: साम्यः · तव्य: सामयितव्यः · अनीयर्: सामनीयः · क्त: सामितः · क्तवतु: सामितवान् · शतृ: सामयन् · स्य-शतृ: सामयिष्यन् · शानच्: सामयमानः · क्त्वा: सामयित्वा · ल्यप्: प्रसाम्य · तुमुन्: सामयितुम् · णमुल्: सामम् · क्तिन्: सान्ति · क्वसु: सामयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सामने | सामन (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: साम + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: सामन (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: साम + ल्युट् | सामन (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: साम + ल्युट् |
सामने 📚 ➤ सांत्वना देना, समाधान करना, शांत करना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: सान्त्वप्रयोगे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सामन 📚 | शांतिप्रिय । अनुद्विग्न । स्वस्थ । साम द्वारा उपचार करने योग्य | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड