२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
साम (साम)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0420
धात्वर्थ: सान्त्वप्रयोगे — सांत्वना देना, समाधान करना, शांत करना (to consolidate, to make happy, to pacify)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयति सामयतः सामयन्ति मध्यम सामयसि सामयथः सामयथ उत्तम सामयामि सामयावः सामयामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयतात् / सामयताद् / सामयतु सामयताम् सामयन्तु मध्यम सामय / सामयतात् / सामयताद् सामयतम् सामयत उत्तम सामयानि सामयाव सामयाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असामयत् / असामयद् असामयताम् असामयन् मध्यम असामयः असामयतम् असामयत उत्तम असामयम् असामयाव असामयाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयेत् / सामयेद् सामयेताम् सामयेयुः मध्यम सामयेः सामयेतम् सामयेत उत्तम सामयेयम् सामयेव सामयेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयिष्यति सामयिष्यतः सामयिष्यन्ति मध्यम सामयिष्यसि सामयिष्यथः सामयिष्यथ उत्तम सामयिष्यामि सामयिष्यावः सामयिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयिता सामयितारौ सामयितारः मध्यम सामयितासि सामयितास्थः सामयितास्थ उत्तम सामयितास्मि सामयितास्वः सामयितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयाञ्चकार / सामयामास / सामयाम्बभूव सामयाञ्चक्रतुः / सामयामासतुः / सामयाम्बभूवतुः सामयाञ्चक्रुः / सामयामासुः / सामयाम्बभूवुः मध्यम सामयाञ्चकर्थ / सामयामासिथ / सामयाम्बभूविथ सामयाञ्चक्रथुः / सामयामासथुः / सामयाम्बभूवथुः सामयाञ्चक्र / सामयामास / सामयाम्बभूव उत्तम सामयाञ्चकर / सामयाञ्चकार / सामयामास / सामयाम्बभूव सामयाञ्चकृव / सामयामासिव / सामयाम्बभूविव सामयाञ्चकृम / सामयामासिम / सामयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अससामत् / अससामद् अससामताम् अससामन् मध्यम अससामः अससामतम् अससामत उत्तम अससामम् अससामाव अससामाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम साम्यात् / साम्याद् साम्यास्ताम् साम्यासुः मध्यम साम्याः साम्यास्तम् साम्यास्त उत्तम साम्यासम् साम्यास्व साम्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असामयिष्यत् / असामयिष्यद् असामयिष्यताम् असामयिष्यन् मध्यम असामयिष्यः असामयिष्यतम् असामयिष्यत उत्तम असामयिष्यम् असामयिष्याव असामयिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयते सामयेते सामयन्ते मध्यम सामयसे सामयेथे सामयध्वे उत्तम सामये सामयावहे सामयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयताम् सामयेताम् सामयन्ताम् मध्यम सामयस्व सामयेथाम् सामयध्वम् उत्तम सामयै सामयावहै सामयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असामयत असामयेताम् असामयन्त मध्यम असामयथाः असामयेथाम् असामयध्वम् उत्तम असामये असामयावहि असामयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयेत सामयेयाताम् सामयेरन् मध्यम सामयेथाः सामयेयाथाम् सामयेध्वम् उत्तम सामयेय सामयेवहि सामयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयिष्यते सामयिष्येते सामयिष्यन्ते मध्यम सामयिष्यसे सामयिष्येथे सामयिष्यध्वे उत्तम सामयिष्ये सामयिष्यावहे सामयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयिता सामयितारौ सामयितारः मध्यम सामयितासे सामयितासाथे सामयिताध्वे उत्तम सामयिताहे सामयितास्वहे सामयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयाञ्चक्रे / सामयामास / सामयाम्बभूव सामयाञ्चक्राते / सामयामासतुः / सामयाम्बभूवतुः सामयाञ्चक्रिरे / सामयामासुः / सामयाम्बभूवुः मध्यम सामयाञ्चकृषे / सामयामासिथ / सामयाम्बभूविथ सामयाञ्चक्राथे / सामयामासथुः / सामयाम्बभूवथुः सामयाञ्चकृढ्वे / सामयामास / सामयाम्बभूव उत्तम सामयाञ्चक्रे / सामयामास / सामयाम्बभूव सामयाञ्चकृवहे / सामयामासिव / सामयाम्बभूविव सामयाञ्चकृमहे / सामयामासिम / सामयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अससामत अससामेताम् अससामन्त मध्यम अससामथाः अससामेथाम् अससामध्वम् उत्तम अससामे अससामावहि अससामामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयिषीष्ट सामयिषीयास्ताम् सामयिषीरन् मध्यम सामयिषीष्ठाः सामयिषीयास्थाम् सामयिषीढ्वम् / सामयिषीध्वम् उत्तम सामयिषीय सामयिषीवहि सामयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असामयिष्यत असामयिष्येताम् असामयिष्यन्त मध्यम असामयिष्यथाः असामयिष्येथाम् असामयिष्यध्वम् उत्तम असामयिष्ये असामयिष्यावहि असामयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम साम्यते साम्येते साम्यन्ते मध्यम साम्यसे साम्येथे साम्यध्वे उत्तम साम्ये साम्यावहे साम्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम साम्यताम् साम्येताम् साम्यन्ताम् मध्यम साम्यस्व साम्येथाम् साम्यध्वम् उत्तम साम्यै साम्यावहै साम्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असाम्यत असाम्येताम् असाम्यन्त मध्यम असाम्यथाः असाम्येथाम् असाम्यध्वम् उत्तम असाम्ये असाम्यावहि असाम्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम साम्येत साम्येयाताम् साम्येरन् मध्यम साम्येथाः साम्येयाथाम् साम्येध्वम् उत्तम साम्येय साम्येवहि साम्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सामयिष्यते / सामिष्यते सामयिष्येते / सामिष्येते सामयिष्यन्ते / सामिष्यन्ते मध्यम सामयिष्यसे / सामिष्यसे सामयिष्येथे / सामिष्येथे सामयिष्यध्वे / सामिष्यध्वे उत्तम सामयिष्ये / सामिष्ये सामयिष्यावहे / सामिष्यावहे सामयिष्यामहे / सामिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त सामन — — सामनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त सामक सामकः सामिका सामकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त सामयितृ सामयिता सामयित्री सामयितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त साम्य साम्यः साम्या साम्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) सामयितव्य सामयितव्यः सामयितव्या सामयितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त सामनीय सामनीयः सामनीया सामनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) सामित सामितः सामिता सामितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) सामितवत् सामितवान् सामितवती सामितवत् / सामितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) सामयत् सामयन् सामयन्ती सामयत् / सामयद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त सामयिष्यत् सामयिष्यन् सामयिष्यती / सामयिष्यन्ती सामयिष्यत् / सामयिष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) सामयमान सामयमानः सामयमाना सामयमानम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) सामयित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रसाम्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) सामयितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय सामम् — — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त सान्ति — सान्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त सामयाम्बभूवस् सामयाम्बभूवान् सामयाम्बभूषी सामयाम्बभूवत् / सामयाम्बभूवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।