॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
अंग्रेज़ी: to wane,to decline,to decay,to reduce,to contract, to shrink
व्युत्पत्ति: सो + ड + टाप्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | साः | सौ | साः |
| द्वितीया | साम् | सौ | सः |
| तृतीया | सा | साभ्याम् | साभिः |
| चतुर्थी | से | साभ्याम् | साभ्यः |
| पञ्चमी | सः | साभ्याम् | साभ्यः |
| षष्ठी | सः | सोः | साम् |
| सप्तमी | सि | सोः | सासु |
| सम्बोधन | हे साः | हे सौ | हे साः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सायति | सायतः | सायन्ति |
| मध्यम | सायसि | सायथः | सायथ |
| उत्तम | सायामि | सायावः | सायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सायति · लिट्: ससौ · लुट्: साता · लृट्: सास्यति · लोट्: सायतात् · लङ्: असायत् · विधिलिङ्: सायेत् · आशीर्लिङ्: सायात् · लुङ्: असासीत् · लृङ्: असास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सान · ण्वुल्: सायकः · तृच्: साता · यत्: सेयः · तव्य: सातव्यः · अनीयर्: सानीयः · क्त: सातः · क्तवतु: सातवान् · शतृ: सायन् · स्य-शतृ: सास्यन् · क्त्वा: सात्वा · ल्यप्: प्रसाय · तुमुन्: सातुम् · णमुल्: सायम् · घञ्: सायः · क्तिन्: साति · क्वसु: ससिवान्
अर्थ: स्वाद लेना, चखना
संस्कृत: आस्वादने
अंग्रेज़ी: to taste
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | लकतात् / लकताद् / लकतु / लाकयतात् / लाकयताद् / लाकयतु | लकताम् / लाकयताम् | लकन्तु / लाकयन्तु |
| मध्यम | लक / लकतात् / लकताद् / लाकय / लाकयतात् / लाकयताद् | लकतम् / लाकयतम् | लकत / लाकयत |
| उत्तम | लकानि / लाकयानि | लकाव / लाकयाव | लकाम / लाकयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: लकति · लट् (आत्मने.): लाकयते · लिट्: ललाक · लिट् (आत्मने.): लाकयाञ्चक्रे · लुट्: लकिता · लुट् (आत्मने.): लाकयिता · लृट्: लकिष्यति · लृट् (आत्मने.): लाकयिष्यते · लोट्: लकतात् · लोट् (आत्मने.): लाकयताम् · लङ्: अलकत् · लङ् (आत्मने.): अलाकयत · विधिलिङ्: लकेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): लाकयेत · आशीर्लिङ्: लक्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): लाकयिषीष्ट · लुङ्: अलकीत् · लुङ् (आत्मने.): अलीलकत · लृङ्: अलकिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अलाकयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लकन · ण्वुल्: लाककः · तृच्: लकिता · यत्: लाक्यः · ण्यत्: लाक्यः · तव्य: लकितव्यः · अनीयर्: लकनीयः · क्त: लकितः · क्तवतु: लकितवान् · शतृ: लकन् · स्य-शतृ: लकिष्यन् · शानच्: लाकयमानः · क्त्वा: लकित्वा · ल्यप्: प्रलक्य · तुमुन्: लकितुम् · णमुल्: लाकम् · घञ्: लाकः · क्तिन्: लक्ति · क्वसु: लेकिवान्
सि 📚 ➤ नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
लक 📚 ➤ स्वाद लेना, चखना
संस्कृत: आस्वादने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सा 📚 | समान । तुल्य । सदृश । बराबर । जैसे,—उनका रंग तुम्ही सा है | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| लक् 📚 | (cf. √ रक्) cl. 10. P. लाकयति, to taste; to obtain, Dhātup. xxxiii, 63… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड