॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: देव, देवता
संस्कृत: देवः · पर्याय: अमर, निर्जर, देव, त्रिदश, विबुध
व्युत्पत्ति: सुष्ठु राति ददात्यभीष्टम् - सु + रा + क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सुरः | सुरौ | सुराः |
| द्वितीया | सुरम् | सुरौ | सुरान् |
| तृतीया | सुरेण | सुराभ्याम् | सुरैः |
| चतुर्थी | सुराय | सुराभ्याम् | सुरेभ्यः |
| पञ्चमी | सुरात् / सुराद् | सुराभ्याम् | सुरेभ्यः |
| षष्ठी | सुरस्य | सुरयोः | सुराणाम् |
| सप्तमी | सुरे | सुरयोः | सुरेषु |
| सम्बोधन | हे सुर | हे सुरौ | हे सुराः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: लेना, ग्रहण करना
संस्कृत: आदाने
अंग्रेज़ी: to accept, to obtain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अलात् / अलाद् | अलाताम् | अलान् / अलुः |
| मध्यम | अलाः | अलातम् | अलात |
| उत्तम | अलाम् | अलाव | अलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: लाति · लिट्: ललौ · लुट्: लाता · लृट्: लास्यति · लोट्: लातात् · लङ्: अलात् · विधिलिङ्: लायात् · आशीर्लिङ्: लायात् · लुङ्: अलासीत् · लृङ्: अलास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लान · ण्वुल्: लायकः · तृच्: लाता · यत्: लेयः · तव्य: लातव्यः · अनीयर्: लानीयः · क्त: लातः · क्तवतु: लातवान् · शतृ: लान् · स्य-शतृ: लास्यन् · क्त्वा: लात्वा · ल्यप्: प्रलाय · तुमुन्: लातुम् · णमुल्: लायम् · घञ्: लायः · क्तिन्: लाति · क्वसु: ललिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सुरः | सुर (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: सुर् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) |
| ला | ला धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: ला (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ली + अच् | ला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ली + अच् |
सुरः 📚 ➤ देव, देवता
संस्कृत: देवः · पर्याय: अमर, निर्जर, देव, त्रिदश, विबुध
ला 📚 ➤ लेना, ग्रहण करना
संस्कृत: आदाने
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| सुर |
देवताओं के नाम (१.१.७) — अमर, निर्जर, देव, त्रिदश, विबुध, सुपर्वन्, सुमनस्, त्रिदिवेश |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सुरोला | सुरः + ला | विसर्ग → उ (हशि च) | हशि च (६.१.११४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड