🕉️ 23 November 2026, Monday · 05:06:32 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

सेचिका

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

सेचिका

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

सेचिका

अर्थ: सींचना, छीटा देना (कर्तृवाचक कृदन्त)

संस्कृत: क्षरणे

अंग्रेज़ी: to sprinkle,to moisten

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. सेचिका (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सिच् + ण्वुल्
  2. सेचिका (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: सिच् + ण्वुल्
  3. सेचिका (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: सिच् + ण्वुल्
  4. सेचिका (स्त्री.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: सिच् + ण्वुल्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — सेचिका (स्त्रीलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासेचिकासेचिकेसेचिकाः
द्वितीयासेचिकाम्सेचिकेसेचिकाः
तृतीयासेचिकयासेचिकाभ्याम्सेचिकाभिः
चतुर्थीसेचिकायैसेचिकाभ्याम्सेचिकाभ्यः
पञ्चमीसेचिकायाःसेचिकाभ्याम्सेचिकाभ्यः
षष्ठीसेचिकायाःसेचिकयोःसेचिकानाम्
सप्तमीसेचिकायाम्सेचिकयोःसेचिकासु
सम्बोधनहे सेचिकेहे सेचिकेहे सेचिकाः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — सिच् (तुदादिगण) · अर्थ: सींचना, छीटा देना (क्षरणे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसिञ्चतिसिञ्चतःसिञ्चन्ति
मध्यमसिञ्चसिसिञ्चथःसिञ्चथ
उत्तमसिञ्चामिसिञ्चावःसिञ्चामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सिञ्चति · लट् (आत्मने.): सिञ्चते · लिट्: सिषेच · लिट् (आत्मने.): सिषिचे · लुट्: सेक्ता · लुट् (आत्मने.): सेक्ता · लृट्: सेक्ष्यति · लृट् (आत्मने.): सेक्ष्यते · लोट्: सिञ्चतात् · लोट् (आत्मने.): सिञ्चताम् · लङ्: असिञ्चत् · लङ् (आत्मने.): असिञ्चत · विधिलिङ्: सिञ्चेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): सिञ्चेत · आशीर्लिङ्: सिच्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): सिक्षीष्ट · लुङ्: असिचत् · लुङ् (आत्मने.): असिक्त · लृङ्: असेक्ष्यत् · लृङ् (आत्मने.): असेक्ष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सेचन · ण्वुल्: सेचकः · तृच्: सेक्ता · ण्यत्: सेच्यः · तव्य: सेक्तव्यः · अनीयर्: सेचनीयः · क्त: सिक्तः · क्तवतु: सिक्तवान् · शतृ: सिञ्चन् · स्य-शतृ: सेक्ष्यन् · शानच्: सिञ्चमानः · क्त्वा: सिक्त्वा · ल्यप्: प्रसिच्य · तुमुन्: सेक्तुम् · णमुल्: सेचम् · घञ्: सेकः · क्तिन्: सिक्ति · क्वसु: सिषिच्वान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — सेचिका
सेचिका
secikā
🟠 शब्दसागर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सेचिका वि॰ स्त्री॰ [सं॰] दे॰ सेचक ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
सेचिकासेचिका (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सिच् + ण्वुल् 📚
अन्य सम्भावना: सेचिका (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: सिच् + ण्वुल् | सेचिका (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: सिच् + ण्वुल्

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

सेचिका 📚 ➤ सींचना, छीटा देना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षरणे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
सेचिका 📚दे॰ 'सेचक'🟠

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • सेचिका: सिच् + ण्वुल् — कर्तृवाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬