🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:12:39 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

सोमः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

सोमः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

सोमः

अर्थ: एक पौधे का नाम, प्राचीन काल के यज्ञों में आहुति देने के लिए अत्यन्त महत्वपूर्ण औषधि

संस्कृत: चन्द्रः · पर्याय: हिमांशु, चन्द्रमस्, चन्द्र, इन्दु, कुमुदबान्धव

व्युत्पत्ति: सू + मन् (कृदन्त)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. सोम (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — सोम (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोमःसोमौसोमाः
द्वितीयासोमम्सोमौसोमान्
तृतीयासोमेनसोमाभ्याम्सोमैः
चतुर्थीसोमायसोमाभ्याम्सोमेभ्यः
पञ्चमीसोमात् / सोमाद्सोमाभ्याम्सोमेभ्यः
षष्ठीसोमस्यसोमयोःसोमानाम्
सप्तमीसोमेसोमयोःसोमेषु
सम्बोधनहे सोमहे सोमौहे सोमाः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — सोम
सोम
soma
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सोम संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. प्राचीन काल की एक लता का नाम । विशेष— इस लता का रस पीले रंग का और मादक होता था और इसे प्राचीन वैदिक ऋषि पान करते थे । इसे पत्थर से कुच ल कर रस निकालते थे और वह रस किसी ऊनी कपड़े में छान लेते थे । यह रस यज्ञ में देवताओं को चढ़ाया जाता था और अग्नि में इसकी आहुति भी दी जाती थी । इसमें दूध या मधु भी मिलाया जाता था । ऋक् संहिता के अनुसार इसका उत्पत्ति स्थान मुंजवान पर्वत है; इसी लिये इसे 'मौजवत्' भी कहते थे । इसी संहिता के एक दूसरे सूक्त में कहा गया है कि श्येन पक्षी ने इसे स्वर्ग से लाकर इंद्र को दिया था । ऋग्वेद में सोम की शक्ति और गुणों की बड़ी स्तुति है । यह यज्ञ की आत्मा और अमृत कहा गया है । देवताओं को यह परम प्रिय था । वेदों में सोम का जो वर्णन आया है, उससे जान पड़ता है कि यह बहुत अधिक बलवर्धक, उत्साहवर्धक, पाचक और अनेक रोगों का नाशक था । वैदिक काल में यह अमृत के समान बहुत ही दिव्य पेय समझा जाता था, और यह माना जाता था कि इसके पान से हृदय से सब प्रकार के पापों का नाश तथा सत्य और धर्मभाव की बृद्धि होती है । यह सब लताओं का पति और राजा कहा गया है । आर्यों की ईरानी शाखा में भी इस लता के रस का बहुत प्रचार था । पर पीछे इस लता के पहचाननेवाले न रह गए । वहाँ तक कि आयुर्वेद के सुश्रुत आदि आचार्यों के समय में भी इसके संबंध में कल्पना ही कल्पना रह गई जो सोम (चंद्रमा) शब्द के आधार पर की गई । पारसी लोग भी आजकल जिस 'होम' का अपने कर्मकांड में व्यवहार करते हैं, वह असली सोम नहीं है । वैद्यक में सोमलता की गणना दिव्योषधियों में है । यह परम रसायन मानी गई है और लिखा गया है कि इसके पंद्रह पत्ते होते हैं जो शुक्लपक्ष में— प्रतिपदा से लेकर पूर्णिमा तक—एक एक करके उत्पन्न होते हैं और फिर कृष्ण पक्ष में—प्रतिपदा से लेकर अमावस्या तक— पंद्रह दिनों में एक एक करके वे सब पत्ते गिर जाते हैं । इस प्रकार अमावस्या को यह लता पत्रहीन हो जाती है । पर्या॰—सोमवल्ली । सोमा । क्षीरी । द्विजप्रिया । शणा । यश- श्रेष्ठा । धनुलता । सोमाह्नी । गुल्मवल्ली । यज्ञवल्ली । सोम- क्षीरा । यज्ञाह्मा ।
२. एक प्रकार की लता जो वैदिक काल के सोम से भिन्न है । विशेष—यह दूसरी सोम लता दक्षिण की सूखी पथरीली जमीन में होती है । इसका क्षुप झाड़दार और गांठदार तथा पत्रहीन होता है । इसकी शाखा राजहंस के पर के समान मोटी और हरी होती है और दो गाँठों के बीच की शाखा ४ से ६ इंच तक लंबी होती है । इसके फूल ललाई लिए बहुत हलके रंग के होते हैं । फलियाँ ४—५ इंच लंबी और तिहाई इंच गोल होती हैं । बीज चिपटे और १/४ से १/६ इंच तक लंबे होते हैं ।
३. वैदिक काल के एक प्राचीन देवता जिनकी ऋग्वेद में बहुत स्तुति की गई है । इंद्र और वरुण की भांति इन्हें मानवी रुप नहीं दिया गया है । विशेष—ये सूर्य के समान प्रकाशमान, बहुत अधिक वेगवान्, जेता, योद्धा और सबको संपत्ति, अन्न तथा गौ, बैल आदि देनेवाले माने जाते थे । ये इंद्र के साथ उसी के रथ पर बैठकर लड़ाई में जाते थे । कहीं कहीं ये इंद्र के सारथी भी कहे गए हैं । आर्यों की ईरानी शाखा में इनकी पूजा होती थी और आवस्ता में इनका नाम 'हओम' या 'होम' आया है ।
४. चंद्रमा ।
५. सोमवार ।
६. सोमरस निकालने का दिन ।
७. कुवेर ।
८. यम ।
९. वायु ।
१०. अमृत ।
११. जल ।
१२. सोमयज्ञ ।
१३. एक वानर का नाम ।
१४. एक पर्वत का नाम ।
१५. एक प्रकार की ओषधि ।
१६. स्वर्ग । आकाश ।
१७. अष्ट वसुओं में से एक ।
१८. पितरों का एक वर्ग ।
१९. माँड़ ।
२०. काँजी ।
२१. हनुमंत के अनुसार मालकश राग के एक पुत्र का नाम । (संगीत) ।
२२. विवाहित पति ।—सत्यार्थप्रकाश ।
२३. एक बहुत बड़ा ऊँचा पेड़ । विशेष—इस पेड़ की लकड़ी अंदर से बहुत मजबूत और चिकनी निकलती है । चीरने के बाद इसका रंग लाल हो जाता है । यह प्रायः इमारत के काम में आती है । आसाम में इसके पत्तों पर मूँगा
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. सोम m. (fr. √ 3. सु) juice, extract, (esp.) the juice of the Soma plant, (also) the Soma plant itself (said to be the climbing plant Sarcostema Viminalis or Asclepias Acida, the stalks [अंशु] of which were pressed between stones [अद्रि] by the priests, then sprinkled with water, and purified in a strainer [पवित्र]; whence the acid juice trinkled into jars [कलश] or larger vessels [द्रोण]; after which it was mixed with clarified butter, flour &c., made to ferment, and then offered in libations to the gods [in this respect corresponding with the ritual of the Iranian Avesta] or was drunk by the Brāhmans, by both of whom its exhilarating effect was supposed to be prized; it was collected by moonlight on certain mountains [in RV. x, 34, 1, the mountain Mūja-vat is mentioned]; it is sometimes described as having been brought from the sky by a falcon [श्येन] and guarded by the Gandharvas; it is personified as one of the most important of Vedic gods, to whose praise all the 114 hymns of the 9th book of the RV. besides 6 in other books and the whole, SV. are dedicated; in post-Vedic mythology and even in a few of the latest hymns of the RV. [although not in the whole of the 9th book] as well as sometimes in the AV. and in the Br., Soma is identified with the moon [as the receptacle of the other beverage of the gods called Amṛta, or as the lord of plants, cf. इन्दु, ओषधि-पति] and with the god of the moon, as well as with Viṣṇu, Śiva, Yama, and Kubera; he is called राजन्, and appears among the 8 Vasus and the 8 Loka-pālas [Mn. v, 96], and is the reputed author of RV. x, 124, 1, 5-9, of a law-book &c.; cf. below), RV. &c. &c.
the moon or moon-god (see above)
a Soma sacrifice, AitĀr.
a day destined for extracting the Soma-juice, ĀśvŚr.
Monday (= सोम-वार), Inscr.
nectar, L.
camphor, L.
air, wind, L.
water, L.
a drug of supposed magical properties, W.
a partic. mountain or mountainous range (accord. to some the mountains of the moon), ib.
a partic. class of Pitṛs (prob. for सोम-पा), ib.
N. of various authors (also with पण्डित, भट्ट, शर्मन् &c.; cf. above), Cat.
= सोमचन्द्र, or सोमेन्दु, HPariś.
N. of a monkey-chief, L.
सोम (अम्), n. rice-water, rice-gruel, L.
heaven, sky, ether, L.
सोम mfn. relating to Soma (prob. w.r. for सौम), Kāṭh.
2. सोम mfn. (prob.) together with Umā, IndSt.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1249,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सोमः [सु-मन्; Uṇ. 1. 139] 1 N. of a plant, the most important ingredient in ancient sacrificial offerings. --2 The juice of the plant; as in सोमपा, सोमपीथिन्. --3 Nectar, beverage of the gods. --4 The moon. [In mythology, the moon is represented as having sprung from the eye of the sage Atri; (cf. R. 2. 75); or as produced from the sea at the time of churning. The twenty-seven asterisms-mythologically represented as so many daughters of Dakṣa q. v.-- [] are said to be his wives. The phenomenon of the periodical waning of the moon is explained by a myth which states that his nectarous digits are drunk up by different gods in regular rotation, or by the invention of another legend which says that the moon, on account of his particular fondness and partiality for Rohiṇi, one of the 27 daughters of Dakṣa, was cursed by his father-inlaw to be consumptive, but that at the intercession of his wives the sentence of eternal consumption was commuted to one of periodical consumption. Soma is also represented as having carried off Tārā, the wife of Bṛhaspati, by whom he had a son named Budha, who afterwards became the founder of the lunar race of kings; see Tārā (b) also]. --5 A ray of light. --6 Camphor. --7 Water. --8 Air, wind. --9 N. of Kubera. --10 Of Śiva. --11 Of Yama. --12 N. of Sugrīva. --13 (As the last member of comp.) Chief, principal, best; as in नृसोम q. v. --मं 1 Ricegruel. --2 Sky, heaven. --Comp. --अभिषवः the extraction of Soma juice. --अहः Monday. --आख्यं the red lotus. --ईश्वरः a celebrated representation of Śiva. --उद्भवा N. of the river Narmadā; R. 5. 59; (where Malli. quotes Ak. रेवा तु नर्मदा सोमोद्भवा मेकलकन्यका). --कांत a. lovely as the moon. --(तः) the moon-stone. --क्षयः disappearance or waning of the moon. --गर्भः N. of Viṣṇu. --ग्रहः a vessel for holding Soma. --ज a. moon-born. --(जः) an epithet of the planet Mercury. --(जं) milk. --धारा the sky, heaven. --नाथः {1} N. of a celebrated Liṅga or the place where it was set up; (which by its splendour and enormous wealth attracted the attention of Mahomad of Ghazani who in 1024 A. D. destroyed the image and carried off the treasures); तेषां मार्गे परिचयवशादर्जितं गुर्जराणां यः संतापं शिथिलमकरोत् सोमनाथं विलोक्य । Vikr. 18. 87. --प, पा, m. {1} one who drinks the Soma. {2} a Soma-sacrificer. {3} a particular class of Pitṛs. --पतिः N. of Indra. --पानं drinking Soma juice. --पायिन् --पीथिन्, --पीतिन् m. a drinker of Soma juice; तत्र केचित्… सोमपीथिन उदुंबरनामामो ब्रह्मवादिनः प्रतिवसंति स्म Māl. 1. --पीतिः f. {1} drinking Soma {2} [] a Soma sacrifice. --पुत्रः, --भूः, --सुतः epithets of Budha or Mercury. --प्रवाकः a person commissioned to engage sacrificial priests (श्रोत्रिय) for a Soma sacrifice. --बंधुः {1} the sun. {2} N. of Budha or mercury. {3} the white water-lily. --यज्ञः, --यागः the Soma sacrifice. --याजिन् m. one who performs a Soma sacrifice. --योनिः a sort of yellow and fragrant sandal. --रोगः a particular disease of women. --लता, --वल्लरी {1} the Soma plant. {2} N. of the river Godāvarī. --वंशः the lunar race of kings founded by Budha. --वल्कः {1} a kind of white Khadira. {2} N. of the plants (करंज and कट्फल). --वल्लरिः (री), --वल्लिका, --वल्ली f. the moon-plant. --वारः, --वासरः Monday. --विक्रयिन् m. a vendor of Soma juice. --वृक्षः, --सारः the white Khadira. --शकला a kind of cucumber. --संज्ञं camphor. --सद् m. a particular class of Manes or Pitṛs; Ms. 3. 195. --सिंधुः an epithet of Viṣṇu. --सुत् m. a Soma distiller. --सुता the river Narmadā; cf. सोमोद्भवा above. --सूत्रं a channel for conveying water from a Śiva-liṅga. ˚प्रदक्षिणा circumambulation around a Śiva-liṅga so as not to cross the Soma-sūtra.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1139-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सोम पु० सु--मन् । १ चन्द्रे २ कर्पूरे अमरः । ३ कुवेरे ४ यमे ५ वायौ ६ वसुभेदे ७ जले ८ सोमलतौषधौ ९ वानरे मेदि० १० सोमरसे हेमच० ११ अमृते १२ दीधितौ उणा० । सह उ(ऊ)मया । १३ वे १४ पानरेशे सुग्रीवे च । मोमश्च ग्रहभेदः तत्कक्षामानादिकं स्वगोलशब्दे ४२२५ पृ० दृश्यम । तत्प्रकृत्यादिकं यथा “चन्द्रः सिताङ्गसमगात्रयष्टिर्वाग्मो परिध्यङ्गविवेक- युक्तः । क्वचित् कृशः शीतलवाक्ययुकः सत्त्वास्रयो वात- कफानिखात्मा” सर्वार्थचि० । स च वायव्या ईशः वैश्य- [] जातिः स्त्रीग्रहः लवणरसमृगशिरो नक्षत्राणाधीशः । ग्रहयज्ञशब्दे तन्मन्त्रादिकं दृश्यम् । तस्य ज्न्मकाले मेषादिराशिषु स्थितिभेदे फलभेदः वृहज्जातकोक्तः ३०८७ पृ० जातकशब्दे उक्तः । लग्नादिस्थस्य तस्य फलं जातकषद्धतावुक्त यथा “चन्द्रे स्वभाजवृषगे तनुगे गुणाग्र्यो दाक्षिण्य्रूपधन- वाक्सकले विशेषात् । अन्येषु भेषु तनुगे विकलश्च शूरः प्रोन्मत्तनीचबाधरः क्षयभाग्यवश्यः । कुटुम्ब २ स्थिते कैरवाणामधीशे भवेत् पुत्रमित्रार्थसौख्यैः समृद्धः । नरः पूर्णदेहे तु हीने विलोमं स्खलद्वाक् च बोध्यं फलं तार तम्यात् । द्विजाधिराजे सहजे ३ तिलोभः कार्षप्यवान् संग्रहकृच्च नीचः । हसांन्वितो भ्रातृजनाश्रयश्च प्रका- ङ्क्षितः स्यात् मनुजोऽतिहिंम्रः । पाताल ४ मंस्थे सति शीतलांशौ जलप्रयाणाभिरतिर्नरः स्यात् । दातासुहृद्- वाहनसेवकाढ्यः सुखी सुखोतकर्षयुतः सुभूषः । सुते ५ समुद्रस्य सुते प्रमूतौ धीमित्रपुत्रैर्बहुभिः समेतः । शूरो नरः स्याद् बहुधान्यमित्रसग्राहकः क्षीणतरः सु- खाढ्यः । शत्रौ ६ शत्रौ पद्मिनीनां स्थिते ना शत्रुव्रातैः संयुतो दारुणश्च । माराग्निभ्यामल्पकाभ्याञ्च युक्तो- ऽनल्पालस्यः स्याच्च नीरोदराढ्यः । शशिनि शशिमुखी- निकेतन ७ स्थे भवति सुखी मदनातुरः सुदेहः । अति- मतिरनसूयकोऽप्यधृष्यो गलिततनौ वहुरोगदैन्यतप्तः । मृत्यौ ८ मृगाङ्के सातिमान्नरः स्यादोजस्विताढ्योऽपि च ब- न्धनाद्यैः । सुक्षीणदेहः सति हीनदेहे तस्मिन् भवेदल्पक जीवितश्च । निशाधिनाथे नवमालय ९ स्थे धीपुत्रमित्र- द्रविणोपपन्नः । सौभाग्यसौख्यैः सुकृतैयुतः स्यात् कान्ताजनेष्टोमनुजो दयावान् । दशम १० घाम्रि सुशीतल- धामनि द्रविणधीसुकृतैः सहितः शुचिः । भवति कर्म- परोऽपि च सिद्धिभाङ्नरवरो न विषादकरो भवेत् । आयं ११ याते यामिनीनायके ना मित्रक्षेत्रद्रव्यपुत्राययुक्तः । ख्यातः शूरो दारुणश्चाभिमानी शिष्टैर्भृत्यैरन्वितो बुद्धि- मान् स्यात् । शीतांशौ द्वादशे १२ द्वेष्यो हीनाङ्गे नेत्र- रोगवान् । पतितः परमः क्षुद्रः परिभूतो नरो भवेत्” । सोमलता च ओषधिभेदः सोमवल्लीरूपा ओषधिशब्दे १५६४ पृ० सुश्रुतवाक्ये तल्लक्षणादि दृश्यम् । सोमेन यजे- तेत्यादि श्रुत्युक्ते १५ यागभेदे पु० । सोमयागेतिकर्त्तव्य- तादि कात्या० श्रौ० २५ अ० । १० कण्डिकादौ दृश्यम् । कात्यायनगब्दे १८७६ पृ० तत्प्रतिनिधिद्रव्यादि दर्शितम् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5334-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "सोम" आता है (12)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
सोमःसोम (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

सोमः 📚 ➤ एक पौधे का नाम, प्राचीन काल के यज्ञों में आहुति देने के लिए अत्यन्त महत्वपूर्ण औषधि
संस्कृत: चन्द्रः · पर्याय: हिमांशु, चन्द्रमस्, चन्द्र, इन्दु, कुमुदबान्धव

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
सोम 📚प्राचीन काल की एक लता का नाम । विशेष— इस लता का रस पीले रंग का और मादक…🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

शब्दअमरकोश — विषय, पर्याय
सोम
चन्द्रमा के और नाम (१.३.१६) — विधु, सुधांशु, शुभ्रांशु, ओषधीश, निशापति, अब्ज, जैवातृक, ग्लौ

ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • सोमः: सू + मन् (कोश-व्युत्पत्ति)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें