॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
अंग्रेज़ी: to wane,to decline,to decay,to reduce,to contract, to shrink
व्युत्पत्ति: सो + ड + टाप्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | साः | सौ | साः |
| द्वितीया | साम् | सौ | सः |
| तृतीया | सा | साभ्याम् | साभिः |
| चतुर्थी | से | साभ्याम् | साभ्यः |
| पञ्चमी | सः | साभ्याम् | साभ्यः |
| षष्ठी | सः | सोः | साम् |
| सप्तमी | सि | सोः | सासु |
| सम्बोधन | हे साः | हे सौ | हे साः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सायति | सायतः | सायन्ति |
| मध्यम | सायसि | सायथः | सायथ |
| उत्तम | सायामि | सायावः | सायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सायति · लिट्: ससौ · लुट्: साता · लृट्: सास्यति · लोट्: सायतात् · लङ्: असायत् · विधिलिङ्: सायेत् · आशीर्लिङ्: सायात् · लुङ्: असासीत् · लृङ्: असास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सान · ण्वुल्: सायकः · तृच्: साता · यत्: सेयः · तव्य: सातव्यः · अनीयर्: सानीयः · क्त: सातः · क्तवतु: सातवान् · शतृ: सायन् · स्य-शतृ: सास्यन् · क्त्वा: सात्वा · ल्यप्: प्रसाय · तुमुन्: सातुम् · णमुल्: सायम् · घञ्: सायः · क्तिन्: साति · क्वसु: ससिवान्
अर्थ: फूंकना, आग सुलगाना, प्रदीप्त करना, जलाना, मुँह से बन्सी आदि वाद्य बजाना
संस्कृत: शब्दाग्निसंयोगयोः
अंग्रेज़ी: to blow,to breathe out,to produce sound by blowing,to blow a fire,to manufacture by blowing, to play a conch
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | धमतात् / धमताद् / धमतु | धमताम् | धमन्तु |
| मध्यम | धम / धमतात् / धमताद् | धमतम् | धमत |
| उत्तम | धमानि | धमाव | धमाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: धमति · लिट्: दध्मौ · लुट्: ध्माता · लृट्: ध्मास्यति · लोट्: धमतात् · लङ्: अधमत् · विधिलिङ्: धमेत् · आशीर्लिङ्: ध्मायात् · लुङ्: अध्मासीत् · लृङ्: अध्मास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ध्मान · ण्वुल्: ध्मायकः · तृच्: ध्माता · यत्: ध्मेयः · तव्य: ध्मातव्यः · अनीयर्: ध्मानीयः · क्त: ध्मातः · क्तवतु: ध्मातवान् · शतृ: धमन् · स्य-शतृ: ध्मास्यन् · क्त्वा: ध्मात्वा · ल्यप्: प्रध्माय · तुमुन्: ध्मातुम् · णमुल्: ध्मायम् · घञ्: ध्मायः · क्तिन्: ध्माति · क्वसु: दध्मिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सौ | सा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: सै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: सा (पुं.) — सम्बोधन, द्विवचन · कृदन्त: सै + अच् | सा (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: सै + अच् |
| धम | ध्मा धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: धम (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | धम (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
सौ 📚 ➤ नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
धम 📚 ➤ फूंकना, आग सुलगाना, प्रदीप्त करना, जलाना, मुँह से बन्सी आदि वाद्य बजाना
संस्कृत: शब्दाग्निसंयोगयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सा 📚 | समान । तुल्य । सदृश । बराबर । जैसे,—उनका रंग तुम्ही सा है | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ध्म् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड