॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उत्पन्न करना, पैदा करना, जनना, गर्भ धारण करना, अद्भुत सामर्थ्य होना
संस्कृत: प्रसवैश्वर्ययोः
अंग्रेज़ी: to give birth, to procreate, to become pregnant, to possess power, to possess supremacy
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | असौत् / असौद् | असुताम् | असुवन् |
| मध्यम | असौः | असुतम् | असुत |
| उत्तम | असवम् | असुव | असुम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सौति · लिट्: सुषाव · लुट्: सोता · लृट्: सोष्यति · लोट्: सुतात् · लङ्: असौत् · विधिलिङ्: सुयात् · आशीर्लिङ्: सूयात् · लुङ्: असौषीत् · लृङ्: असोष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सवन · ण्वुल्: सावकः · तृच्: सोता · यत्: सव्यः · ण्यत्: साव्यः · तव्य: सोतव्यः · अनीयर्: सवनीयः · क्त: सुतः · क्तवतु: सुतवान् · शतृ: सुवन् · स्य-शतृ: सोष्यन् · क्त्वा: सुत्वा · ल्यप्: प्रसुत्य · तुमुन्: सोतुम् · णमुल्: सावम् · क्तिन्: सुति · क्वसु: सुषुवान्
अर्थ: रक्षा करना, पालन करना
संस्कृत: रक्षणे
अंग्रेज़ी: to protect, to preserve
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अपात् / अपाद् | अपाताम् | अपान् / अपुः |
| मध्यम | अपाः | अपातम् | अपात |
| उत्तम | अपाम् | अपाव | अपाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पाति · लिट्: पपौ · लुट्: पाता · लृट्: पास्यति · लोट्: पातात् · लङ्: अपात् · विधिलिङ्: पायात् · आशीर्लिङ्: पायात् · लुङ्: अपासीत् · लृङ्: अपास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पान · ण्वुल्: पायकः · तृच्: पाता · यत्: पेयः · तव्य: पातव्यः · अनीयर्: पानीयः · क्त: पातः · क्तवतु: पातवान् · शतृ: पान् · स्य-शतृ: पास्यन् · क्त्वा: पात्वा · ल्यप्: प्रपाय · तुमुन्: पातुम् · णमुल्: पायम् · घञ्: पायः · क्तिन्: पाति · क्वसु: पपिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सौः | सु धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 |
| अपात | पा धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: पा धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | अपाता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · तद्धित: अपा + तल् (भाववाचक) |
सौः 📚 ➤ उत्पन्न करना, पैदा करना, जनना, गर्भ धारण करना, अद्भुत सामर्थ्य होना
संस्कृत: प्रसवैश्वर्ययोः
अपात 📚 ➤ रक्षा करना, पालन करना
संस्कृत: रक्षणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| स् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| प् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सौरपात | सौः + अपात | विसर्ग → र् | ससजुषो रुः (८.२.६६) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड