🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:34:07 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

स्नवन

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

स्नवन

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

स्नवन

अर्थ: टपकना, झरना, चूना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)

संस्कृत: प्रस्रवणे

अंग्रेज़ी: to ooze, to drip

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. स्नवन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: स्नु + ल्युट्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — स्नवन (नपुंसकलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्नवनम्स्नवनेस्नवनानि
द्वितीयास्नवनम्स्नवनेस्नवनानि
तृतीयास्नवनेनस्नवनाभ्याम्स्नवनैः
चतुर्थीस्नवनायस्नवनाभ्याम्स्नवनेभ्यः
पञ्चमीस्नवनात् / स्नवनाद्स्नवनाभ्याम्स्नवनेभ्यः
षष्ठीस्नवनस्यस्नवनयोःस्नवनानाम्
सप्तमीस्नवनेस्नवनयोःस्नवनेषु
सम्बोधनहे स्नवनहे स्नवनेहे स्नवनानि

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — स्नु (अदादिगण) · अर्थ: टपकना, झरना, चूना (प्रस्रवणे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमस्नौतिस्नुतःस्नुवन्ति
मध्यमस्नौषिस्नुथःस्नुथ
उत्तमस्नौमिस्नुवःस्नुमः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: स्नौति · लिट्: सुष्णाव · लुट्: स्नविता · लृट्: स्नविष्यति · लोट्: स्नुतात् · लङ्: अस्नौत् · विधिलिङ्: स्नुयात् · आशीर्लिङ्: स्नूयात् · लुङ्: अस्नावीत् · लृङ्: अस्नविष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: स्नवन · ण्वुल्: स्नावकः · तृच्: स्नविता · यत्: स्नव्यः · ण्यत्: स्नाव्यः · तव्य: स्नवितव्यः · अनीयर्: स्नवनीयः · क्त: स्नुतः · क्तवतु: स्नुतवान् · शतृ: स्नुवन् · स्य-शतृ: स्नविष्यन् · क्त्वा: स्नुत्वा · ल्यप्: प्रस्नुत्य · तुमुन्: स्नवितुम् · णमुल्: स्नावम् · क्तिन्: स्नुति · क्वसु: सुष्णुवान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — स्नवन
स्नवन
snavana
🔵 मोनियर-विलियम्स
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स्नवन See प्र-स्नवन, p. 700, col. 1.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1267,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
स्नवनस्नवन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: स्नु + ल्युट् 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

स्नवन 📚 ➤ टपकना, झरना, चूना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्रस्रवणे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
स्नवन 📚See प्र-स्नवन, p. 700, col. 1🔵

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • स्नवन: स्नु + ल्युट् — भाववाचक/करणवाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें