॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्मरण करना, याद करना
संस्कृत: आध्याने
अंग्रेज़ी: to remember,to recollect,to think upon,to recite mentally,to memorize
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | स्मरतात् / स्मरताद् / स्मरतु | स्मरताम् | स्मरन्तु |
| मध्यम | स्मर / स्मरतात् / स्मरताद् | स्मरतम् | स्मरत |
| उत्तम | स्मराणि | स्मराव | स्मराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: स्मरति · लिट्: सस्मार · लुट्: स्मर्ता · लृट्: स्मरिष्यति · लोट्: स्मरतात् · लङ्: अस्मरत् · विधिलिङ्: स्मरेत् · आशीर्लिङ्: स्मर्यात् · लुङ्: अस्मार्षीत् · लृङ्: अस्मरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: स्मरण · ण्वुल्: स्मारकः · तृच्: स्मर्ता · ण्यत्: स्मार्यः · तव्य: स्मर्तव्यः · अनीयर्: स्मरणीयः · क्त: स्मृतः · क्तवतु: स्मृतवान् · शतृ: स्मरन् · स्य-शतृ: स्मरिष्यन् · क्त्वा: स्मृत्वा · ल्यप्: प्रस्मृत्य · तुमुन्: स्मर्तुम् · णमुल्: स्मारम् · घञ्: स्मारः · क्तिन्: स्मृति · क्वसु: सस्मृवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| हत-स्मर | समास: हत + स्मृ कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: स्मृ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: स्मर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | स्मर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: स्मृ + अच् |
हतस्मर 📚हत 📚स्म् ➤ हत (मार डालना, जाना) + स्मृ (स्मरण करना, याद करना)
संस्कृत: आध्याने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हत 📚 | बध किया हुआ । मारा हुआ । जो मारा गया हो | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| स्म् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| हत |
जिसकी इच्छा पूरी न हुई (हताश) (३.१.४१) — मनोहत, प्रतिहत, प्रतिबद्ध |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड