॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ले जाना, हरण करना, चोरी करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: हरणे
अंग्रेज़ी: to take way, to carry, to steal, to acquire
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हरन् | हरन्तौ | हरन्तः |
| द्वितीया | हरन्तम् | हरन्तौ | हरतः |
| तृतीया | हरता | हरद्भ्याम् | हरद्भिः |
| चतुर्थी | हरते | हरद्भ्याम् | हरद्भ्यः |
| पञ्चमी | हरतः | हरद्भ्याम् | हरद्भ्यः |
| षष्ठी | हरतः | हरतोः | हरताम् |
| सप्तमी | हरति | हरतोः | हरत्सु |
| सम्बोधन | हे हरन् | हे हरन्तौ | हे हरन्तः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | हरति | हरतः | हरन्ति |
| मध्यम | हरसि | हरथः | हरथ |
| उत्तम | हरामि | हरावः | हरामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हरति · लट् (आत्मने.): हरते · लिट्: जहार · लिट् (आत्मने.): जह्रे · लुट्: हर्ता · लुट् (आत्मने.): हर्ता · लृट्: हरिष्यति · लृट् (आत्मने.): हरिष्यते · लोट्: हरतात् · लोट् (आत्मने.): हरताम् · लङ्: अहरत् · लङ् (आत्मने.): अहरत · विधिलिङ्: हरेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): हरेत · आशीर्लिङ्: ह्रियात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): हृषीष्ट · लुङ्: अहार्षीत् · लुङ् (आत्मने.): अहृत · लृङ्: अहरिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अहरिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हरण · ण्वुल्: हारकः · तृच्: हर्ता · ण्यत्: हार्यः · तव्य: हर्तव्यः · अनीयर्: हरणीयः · क्त: हृतः · क्तवतु: हृतवान् · शतृ: हरन् · स्य-शतृ: हरिष्यन् · शानच्: हरमाणः · क्त्वा: हृत्वा · ल्यप्: प्रहृत्य · तुमुन्: हर्तुम् · णमुल्: हारम् · घञ्: हारः · क्तिन्: हृति · क्वसु: जहृवान्
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कसतात् / कसताद् / कसतु | कसताम् | कसन्तु |
| मध्यम | कस / कसतात् / कसताद् | कसतम् | कसत |
| उत्तम | कसानि | कसाव | कसाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कसति · लिट्: चकास · लुट्: कसिता · लृट्: कसिष्यति · लोट्: कसतात् · लङ्: अकसत् · विधिलिङ्: कसेत् · आशीर्लिङ्: कस्यात् · लुङ्: अकसीत् · लृङ्: अकसिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कसन · ण्वुल्: कासकः · तृच्: कसिता · ण्यत्: कास्यः · तव्य: कसितव्यः · अनीयर्: कसनीयः · क्त: कसितः · क्तवतु: कसितवान् · शतृ: कसन् · स्य-शतृ: कसिष्यन् · क्त्वा: कसित्वा · ल्यप्: प्रकस्य · तुमुन्: कसितुम् · णमुल्: कासम् · घञ्: कासः · क्तिन्: कस्ति · क्वसु: चकस्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| हरन् | हरत् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हृ + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: हृ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | हरत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: हृ + शतृ |
| आकस | आ + कस् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: कस (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + कस् + अच् | कस (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + कस् + अच् |
हरन् 📚 ➤ ले जाना, हरण करना, चोरी करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: हरणे
आकस 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हरत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| कस् 📚 | cl. 1. P. कसति (Dhātup. xx, 30), to go, move, approach, Naigh. ii, 14;… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| हरनाकस | हरन् + आकस | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड