॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्पर्धा करना, बड़ावरी करना, बुलाना, पुकारना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: स्पर्धायां शब्दे च
अंग्रेज़ी: to vie with,to challenge,to compete, to call, to invoke
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ह्वाः | ह्वौ | ह्वाः |
| द्वितीया | ह्वाम् | ह्वौ | ह्वः |
| तृतीया | ह्वा | ह्वाभ्याम् | ह्वाभिः |
| चतुर्थी | ह्वे | ह्वाभ्याम् | ह्वाभ्यः |
| पञ्चमी | ह्वः | ह्वाभ्याम् | ह्वाभ्यः |
| षष्ठी | ह्वः | ह्वोः | ह्वाम् |
| सप्तमी | ह्वि | ह्वोः | ह्वासु |
| सम्बोधन | हे ह्वाः | हे ह्वौ | हे ह्वाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ह्वयति | ह्वयतः | ह्वयन्ति |
| मध्यम | ह्वयसि | ह्वयथः | ह्वयथ |
| उत्तम | ह्वयामि | ह्वयावः | ह्वयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ह्वयति · लट् (आत्मने.): ह्वयते · लिट्: जुहाव · लिट् (आत्मने.): जुहुवे · लुट्: ह्वाता · लुट् (आत्मने.): ह्वाता · लृट्: ह्वास्यति · लृट् (आत्मने.): ह्वास्यते · लोट्: ह्वयतात् · लोट् (आत्मने.): ह्वयताम् · लङ्: अह्वयत् · लङ् (आत्मने.): अह्वयत · विधिलिङ्: ह्वयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): ह्वयेत · आशीर्लिङ्: हूयात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ह्वासीष्ट · लुङ्: अह्वत् · लुङ् (आत्मने.): अह्वत · लृङ्: अह्वास्यत् · लृङ् (आत्मने.): अह्वास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ह्वान · ण्वुल्: ह्वायकः · तृच्: ह्वाता · यत्: ह्वेयः · तव्य: ह्वातव्यः · अनीयर्: ह्वानीयः · क्त: हूतः · क्तवतु: हूतवान् · शतृ: ह्वयन् · स्य-शतृ: ह्वास्यन् · शानच्: ह्वयमानः · क्त्वा: हूत्वा · ल्यप्: प्रहूय · तुमुन्: ह्वातुम् · णमुल्: ह्वायम् · क्तिन्: हूति · क्वसु: जुहूवान्
अर्थ: पीने वाला, चढ़ा जाने वाला
व्युत्पत्ति: पा + विच्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पम् | पे | पानि |
| द्वितीया | पम् | पे | पानि |
| तृतीया | पेन | पाभ्याम् | पैः |
| चतुर्थी | पाय | पाभ्याम् | पेभ्यः |
| पञ्चमी | पात् / पाद् | पाभ्याम् | पेभ्यः |
| षष्ठी | पस्य | पयोः | पानाम् |
| सप्तमी | पे | पयोः | पेषु |
| सम्बोधन | हे प | हे पे | हे पानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
ह्वि 📚 ➤ स्पर्धा करना, बड़ावरी करना, बुलाना, पुकारना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: स्पर्धायां शब्दे च
प 📚 ➤ पीने वाला, चढ़ा जाने वाला
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड