॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नीचे जाना, गिरना, उतरना, अमानवी पराक्रम करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पता | पते | पताः |
| द्वितीया | पताम् | पते | पताः |
| तृतीया | पतया | पताभ्याम् | पताभिः |
| चतुर्थी | पतायै | पताभ्याम् | पताभ्यः |
| पञ्चमी | पतायाः | पताभ्याम् | पताभ्यः |
| षष्ठी | पतायाः | पतयोः | पतानाम् |
| सप्तमी | पतायाम् | पतयोः | पतासु |
| सम्बोधन | हे पते | हे पते | हे पताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पतति | पततः | पतन्ति |
| मध्यम | पतसि | पतथः | पतथ |
| उत्तम | पतामि | पतावः | पतामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पतति · लिट्: पपात · लुट्: पतिता · लृट्: पतिष्यति · लोट्: पततात् · लङ्: अपतत् · विधिलिङ्: पतेत् · आशीर्लिङ्: पत्यात् · लुङ्: अपप्तत् · लृङ्: अपतिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पतन · ण्वुल्: पातकः · तृच्: पतिता · ण्यत्: पात्यः · तव्य: पतितव्यः · अनीयर्: पतनीयः · क्त: पतितः · क्तवतु: पतितवान् · शतृ: पतन् · स्य-शतृ: पतिष्यन् · क्त्वा: पतित्वा · ल्यप्: प्रपत्य · तुमुन्: पतितुम् · णमुल्: पातम् · घञ्: पातः · क्तिन्: पत्ति · क्वसु: पेतिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अता-पता | समास: अता + पता तत्पुरुष/कर्मधारय/बहुव्रीहि — प्रकार अर्थ पर निर्भर अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: पता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पत् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: पत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन | पता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: पत् + अच् |
अतापता 📚अता 📚पता ➤ अता (जाना, सदैव जाते रहना (कर्तृवाचक कृदन्त)) + पता (नीचे जाना, गिरना, उतरना, अमानवी पराक्रम करना (कर्तृवाचक कृद…)
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अता 📚 | अनुग्रह । दान । क्रि॰ प्र॰— करना, फरमाना=देना । — होना= दिया जाना । मि… | 🟠 |
| पता 📚 | किसी विशेष स्थान का ऐसा परिचय जिसके सहारे उस तक पहुँचा अथवा उसकी स्थित… | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड