॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breathe,to live, to inhale, to be able
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अनः | अनौ | अनाः |
| द्वितीया | अनम् | अनौ | अनान् |
| तृतीया | अनेन | अनाभ्याम् | अनैः |
| चतुर्थी | अनाय | अनाभ्याम् | अनेभ्यः |
| पञ्चमी | अनात् / अनाद् | अनाभ्याम् | अनेभ्यः |
| षष्ठी | अनस्य | अनयोः | अनानाम् |
| सप्तमी | अने | अनयोः | अनेषु |
| सम्बोधन | हे अन | हे अनौ | हे अनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अनिति | अनितः | अनन्ति |
| मध्यम | अनिषि | अनिथः | अनिथ |
| उत्तम | अनिमि | अनिवः | अनिमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अनिति · लिट्: आन · लुट्: अनिता · लृट्: अनिष्यति · लोट्: अनितात् · लङ्: आनत् · विधिलिङ्: अन्यात् · आशीर्लिङ्: अन्यात् · लुङ्: आनीत् · लृङ्: आनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शतृ: अनन् · स्य-शतृ: अनिष्यन् · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्राण्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
अर्थ: फैलाना, बढ़ाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: विस्तारे
अंग्रेज़ी: to spread, to stretch, to expand, to increase
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तता | तते | तताः |
| द्वितीया | तताम् | तते | तताः |
| तृतीया | ततया | तताभ्याम् | तताभिः |
| चतुर्थी | ततायै | तताभ्याम् | तताभ्यः |
| पञ्चमी | ततायाः | तताभ्याम् | तताभ्यः |
| षष्ठी | ततायाः | ततयोः | ततानाम् |
| सप्तमी | ततायाम् | ततयोः | ततासु |
| सम्बोधन | हे तते | हे तते | हे तताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तनोति | तनुतः | तन्वन्ति |
| मध्यम | तनोषि | तनुथः | तनुथ |
| उत्तम | तनोमि | तनुवः / तन्वः | तनुमः / तन्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तनोति · लट् (आत्मने.): तनुते · लिट्: ततान · लिट् (आत्मने.): तेने · लुट्: तनिता · लुट् (आत्मने.): तनिता · लृट्: तनिष्यति · लृट् (आत्मने.): तनिष्यते · लोट्: तनुतात् · लोट् (आत्मने.): तनुताम् · लङ्: अतनोत् · लङ् (आत्मने.): अतनुत · विधिलिङ्: तनुयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): तन्वीत · आशीर्लिङ्: तन्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): तनिषीष्ट · लुङ्: अतनीत् · लुङ् (आत्मने.): अतत · लृङ्: अतनिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अतनिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तनन · ण्वुल्: तानकः · तृच्: तनिता · ण्यत्: तान्यः · तव्य: तनितव्यः · अनीयर्: तननीयः · क्त: ततः · क्तवतु: ततवान् · शतृ: तन्वन् · स्य-शतृ: तनिष्यन् · शानच्: तन्वानः · क्त्वा: तत्वा · ल्यप्: प्रतत्य · तुमुन्: तनितुम् · णमुल्: तानम् · घञ्: तानः · क्तिन्: तति · क्वसु: तेनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अनम् | अन (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अन् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: अन (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अन् + अच् | अन (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अन् + अच् |
| तता | तता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तन् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: तता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: तन् + क्त | तता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: तन् + क्त |
अनम् 📚 ➤ जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्राणने
तता 📚 ➤ फैलाना, बढ़ाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: विस्तारे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अन 📚 | पु क्रि॰ वि॰ बिना । बगैर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| तता 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अन |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अनंतता | अनम् + तता | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड