॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breathe,to live, to inhale, to be able
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अनः | अनौ | अनाः |
| द्वितीया | अनम् | अनौ | अनान् |
| तृतीया | अनेन | अनाभ्याम् | अनैः |
| चतुर्थी | अनाय | अनाभ्याम् | अनेभ्यः |
| पञ्चमी | अनात् / अनाद् | अनाभ्याम् | अनेभ्यः |
| षष्ठी | अनस्य | अनयोः | अनानाम् |
| सप्तमी | अने | अनयोः | अनेषु |
| सम्बोधन | हे अन | हे अनौ | हे अनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अनिति | अनितः | अनन्ति |
| मध्यम | अनिषि | अनिथः | अनिथ |
| उत्तम | अनिमि | अनिवः | अनिमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अनिति · लिट्: आन · लुट्: अनिता · लृट्: अनिष्यति · लोट्: अनितात् · लङ्: आनत् · विधिलिङ्: अन्यात् · आशीर्लिङ्: अन्यात् · लुङ्: आनीत् · लृङ्: आनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शतृ: अनन् · स्य-शतृ: अनिष्यन् · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्राण्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
अर्थ: फेकना, निराश होना
संस्कृत: क्षेपणे
अंग्रेज़ी: to throw, to be disappointed
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आस | आसतुः | आसुः |
| मध्यम | आसिथ | आसथुः | आस |
| उत्तम | आस | आसिव | आसिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अस्यति · लिट्: आस · लुट्: असिता · लृट्: असिष्यति · लोट्: अस्यतात् · लङ्: आस्यत् · विधिलिङ्: अस्येत् · आशीर्लिङ्: अस्यात् · लुङ्: आस्थत् · लृङ्: आसिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: असन · ण्वुल्: आसकः · तृच्: असिता · ण्यत्: आस्यः · तव्य: असितव्यः · अनीयर्: असनीयः · क्त: अस्तः · क्तवतु: अस्तवान् · शतृ: अस्यन् · स्य-शतृ: असिष्यन् · क्त्वा: अस्त्वा · ल्यप्: प्रास्य · तुमुन्: असितुम् · णमुल्: आसम् · घञ्: आसः · क्तिन्: अस्ति · क्वसु: आसिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अने | अन (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अन् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: अन (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अन् + अच् | अना (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अन् + अच् |
| आस | अस् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अस् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | आसन् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
अने 📚 ➤ जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्राणने
आस 📚 ➤ फेकना, निराश होना
संस्कृत: क्षेपणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अन 📚 | पु क्रि॰ वि॰ बिना । बगैर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| अस् 📚 | cl. 2. P. अस्ति (2. sg. असि, 1. sg. अस्मि; pl. स्मसि or स्मस्, स्… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अन |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अनयास | अने + आस | अयादि | एचोऽयवायावः (६.१.७८) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड