॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्रयास करना
संस्कृत: प्रयत्ने
अंग्रेज़ी: to endeavour,to strive, to try
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | यसतात् / यसताद् / यसतु / यस्यतात् / यस्यताद् / यस्यतु | यसताम् / यस्यताम् | यसन्तु / यस्यन्तु |
| मध्यम | यस / यसतात् / यसताद् / यस्य / यस्यतात् / यस्यताद् | यसतम् / यस्यतम् | यसत / यस्यत |
| उत्तम | यसानि / यस्यानि | यसाव / यस्याव | यसाम / यस्याम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: यसति · लिट्: ययास · लुट्: यसिता · लृट्: यसिष्यति · लोट्: यसतात् · लङ्: अयसत् · विधिलिङ्: यसेत् · आशीर्लिङ्: यस्यात् · लुङ्: अयसत् · लृङ्: अयसिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: यसन · ण्वुल्: यासकः · तृच्: यसिता · ण्यत्: यास्यः · तव्य: यसितव्यः · अनीयर्: यसनीयः · क्त: यस्तः · क्तवतु: यस्तवान् · शतृ: यस्यन् · स्य-शतृ: यसिष्यन् · क्त्वा: यस्त्वा · ल्यप्: प्रयस्य · तुमुन्: यसितुम् · णमुल्: यासम् · घञ्: यासः · क्तिन्: यस्ति · क्वसु: येसिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अन-आयस | समास: अन + यस् तत्पुरुष/कर्मधारय/बहुव्रीहि — प्रकार अर्थ पर निर्भर अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: आ + यस् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आयस (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | आयस (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
अनआयस 📚अन 📚यस् ➤ अन (जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना (कर्तृवाचक कृ…) + यस् (प्रयास करना)
संस्कृत: प्रयत्ने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अन 📚 | पु क्रि॰ वि॰ बिना । बगैर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| यस् 📚 | cl. 4. P. (Dhātup. xxvi, 101) यस्यति (rarely यसति cf. Pāṇ. iii, 1, 71… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अन |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अनायस | अन + आयस | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड