॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नमस्कार करना, वंदन करना, सम्मान देना, नमना, शब्द करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: प्रह्वत्वे शब्दे च · पर्याय: अराल, वृजिन, जिह्म, ऊर्मिमत्, कुञ्चित
अंग्रेज़ी: to salute,to greet, to respect, to bend, to sound
व्युत्पत्ति: नम् +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नतः | नतौ | नताः |
| द्वितीया | नतम् | नतौ | नतान् |
| तृतीया | नतेन | नताभ्याम् | नतैः |
| चतुर्थी | नताय | नताभ्याम् | नतेभ्यः |
| पञ्चमी | नतात् / नताद् | नताभ्याम् | नतेभ्यः |
| षष्ठी | नतस्य | नतयोः | नतानाम् |
| सप्तमी | नते | नतयोः | नतेषु |
| सम्बोधन | हे नत | हे नतौ | हे नताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नमति | नमतः | नमन्ति |
| मध्यम | नमसि | नमथः | नमथ |
| उत्तम | नमामि | नमावः | नमामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नमति · लिट्: ननाम · लुट्: नन्ता · लृट्: नंस्यति · लोट्: नमतात् · लङ्: अनमत् · विधिलिङ्: नमेत् · आशीर्लिङ्: नम्यात् · लुङ्: अनंसीत् · लृङ्: अनंस्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नमन · ण्वुल्: नामकः · तृच्: नन्ता · यत्: नम्यः · तव्य: नन्तव्यः · अनीयर्: नमनीयः · क्त: नतः · क्तवतु: नतवान् · शतृ: नमन् · स्य-शतृ: नंस्यन् · क्त्वा: नत्वा · ल्यप्: प्रणत्य · तुमुन्: नन्तुम् · णमुल्: नामम् · घञ्: नामः · क्तिन्: नति · क्वसु: नेमिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अपनतः | नत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अप + नम् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: अपनत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
अपनतः 📚 ➤ नमस्कार करना, वंदन करना, सम्मान देना, नमना, शब्द करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: प्रह्वत्वे शब्दे च · पर्याय: अराल, वृजिन, जिह्म, ऊर्मिमत्, कुञ्चित
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नत 📚 | मुड़ा हुआ । टेढ़ा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| नत |
टेढ़ा (३.१.७०) — अराल, वृजिन, जिह्म, ऊर्मिमत्, कुंचित, आविद्ध, कुटिल, भुग्न |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड