॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: लोहा
संस्कृत: लोहः · पर्याय: लोह, शस्त्रक, तीक्ष्ण, पिण्ड, कालायस
व्युत्पत्ति: इ+असुन् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अयः | अयसी | अयांसि |
| द्वितीया | अयः | अयसी | अयांसि |
| तृतीया | अयसा | अयोभ्याम् | अयोभिः |
| चतुर्थी | अयसे | अयोभ्याम् | अयोभ्यः |
| पञ्चमी | अयसः | अयोभ्याम् | अयोभ्यः |
| षष्ठी | अयसः | अयसोः | अयसाम् |
| सप्तमी | अयसि | अयसोः | अयस्सु / अयःसु |
| सम्बोधन | हे अयः | हे अयसी | हे अयांसि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: पेट दुखना, पीड़ा होना, आंव पड़ना, बीमार होना, शूल पर चढ़ना
संस्कृत: रुजायां सङ्घाते सङ्कोषे च
अंग्रेज़ी: to be ill,to have stomach ache, to have pain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शूलतात् / शूलताद् / शूलतु | शूलताम् | शूलन्तु |
| मध्यम | शूल / शूलतात् / शूलताद् | शूलतम् | शूलत |
| उत्तम | शूलानि | शूलाव | शूलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शूलति · लिट्: शुशूल · लुट्: शूलिता · लृट्: शूलिष्यति · लोट्: शूलतात् · लङ्: अशूलत् · विधिलिङ्: शूलेत् · आशीर्लिङ्: शूल्यात् · लुङ्: अशूलीत् · लृङ्: अशूलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शूलन · ण्वुल्: शूलकः · तृच्: शूलिता · ण्यत्: शूल्यः · तव्य: शूलितव्यः · अनीयर्: शूलनीयः · क्त: शूलितः · क्तवतु: शूलितवान् · शतृ: शूलन् · स्य-शतृ: शूलिष्यन् · क्त्वा: शूलित्वा · ल्यप्: प्रशूल्य · तुमुन्: शूलितुम् · णमुल्: शूलम् · घञ्: शूलः · क्तिन्: शूल्ति · क्वसु: शुशूल्वान्
अयः 📚 ➤ लोहा
संस्कृत: लोहः · पर्याय: लोह, शस्त्रक, तीक्ष्ण, पिण्ड, कालायस
शूल 📚 ➤ पेट दुखना, पीड़ा होना, आंव पड़ना, बीमार होना, शूल पर चढ़ना
संस्कृत: रुजायां सङ्घाते सङ्कोषे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अयस् 📚 | n. iron, metal, RV. &c | 🔵🟣🟢 |
| शूल् 📚 | (rather Nom. fr. next) cl. 1. P. शूलति, to hurt, cause pain (Dhātup. x… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अयस् |
लोहा (२.९.९८) — लोह, शस्त्रक, तीक्ष्ण, पिण्ड, कालायस, अश्मसार |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड