॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, चमकना, लेना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतिदीप्त्यादानेषु
अंग्रेज़ी: to go, to shine, to glow, to take
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | असः | असौ | असाः |
| द्वितीया | असम् | असौ | असान् |
| तृतीया | असेन | असाभ्याम् | असैः |
| चतुर्थी | असाय | असाभ्याम् | असेभ्यः |
| पञ्चमी | असात् / असाद् | असाभ्याम् | असेभ्यः |
| षष्ठी | असस्य | असयोः | असानाम् |
| सप्तमी | असे | असयोः | असेषु |
| सम्बोधन | हे अस | हे असौ | हे असाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | असति | असतः | असन्ति |
| मध्यम | अससि | असथः | असथ |
| उत्तम | असामि | असावः | असामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: असति · लट् (आत्मने.): असते · लिट्: आस · लिट् (आत्मने.): आसे · लुट्: असिता · लुट् (आत्मने.): असिता · लृट्: असिष्यति · लृट् (आत्मने.): असिष्यते · लोट्: असतात् · लोट् (आत्मने.): असताम् · लङ्: आसत् · लङ् (आत्मने.): आसत · विधिलिङ्: असेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): असेत · आशीर्लिङ्: अस्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): असिषीष्ट · लुङ्: आसीत् · लुङ् (आत्मने.): आसिष्ट · लृङ्: आसिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): आसिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: असन · ण्वुल्: आसकः · तृच्: असिता · ण्यत्: आस्यः · तव्य: असितव्यः · अनीयर्: असनीयः · क्त: असितः · क्तवतु: असितवान् · शतृ: असन् · स्य-शतृ: असिष्यन् · शानच्: असमानः · क्त्वा: असित्वा · ल्यप्: प्रास्य · तुमुन्: असितुम् · णमुल्: आसम् · घञ्: आसः · क्तिन्: अस्ति · क्वसु: आसिवान्
अर्थ: पसंद करना, नियोजित करना, नियमित करना
संस्कृत: वरणे
अंग्रेज़ी: to choose,to select,to marry,to finalize
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अवरिष्ट / अवरीष्ट / अवृत | अवरिषाताम् / अवरीषाताम् / अवृषाताम् | अवरिषत / अवरीषत / अवृषत |
| मध्यम | अवरिष्ठाः / अवरीष्ठाः / अवृथाः | अवरिषाथाम् / अवरीषाथाम् / अवृषाथाम् | अवरिढ्वम् / अवरिध्वम् / अवरीढ्वम् / अवरीध्वम् / अवृढ्वम् |
| उत्तम | अवरिषि / अवरीषि / अवृषि | अवरिष्वहि / अवरीष्वहि / अवृष्वहि | अवरिष्महि / अवरीष्महि / अवृष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वृणोति · लट् (आत्मने.): वृणुते · लिट्: ववार · लिट् (आत्मने.): वव्रे · लुट्: वरिता · लुट् (आत्मने.): वरिता · लृट्: वरिष्यति · लृट् (आत्मने.): वरिष्यते · लोट्: वृणुतात् · लोट् (आत्मने.): वृणुताम् · लङ्: अवृणोत् · लङ् (आत्मने.): अवृणुत · विधिलिङ्: वृणुयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): वृण्वीत · आशीर्लिङ्: व्रियात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वरिषीष्ट · लुङ्: अवारीत् · लुङ् (आत्मने.): अवरिष्ट · लृङ्: अवरिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवरिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वरण · ण्वुल्: वारकः · तृच्: वरीता · तव्य: वरीतव्यः · अनीयर्: वरणीयः · क्त: वृतः · क्तवतु: वृतवान् · शतृ: वृण्वन् · स्य-शतृ: वरीष्यन् · शानच्: वृण्वानः · क्त्वा: वृत्वा · ल्यप्: प्रवृत्य · तुमुन्: वरीतुम् · णमुल्: वारम् · क्तिन्: वृति · क्वसु: ववृवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| असम् | अस (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अस् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: अस (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अस् + अच् | अस (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अस् + अच् |
| अवृत | वृ धातु (स्वादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: वृ धातु (क्र्यादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | वृ धातु (चुरादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन |
असम् 📚 ➤ जाना, चमकना, लेना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतिदीप्त्यादानेषु
अवृत 📚 ➤ पसंद करना, नियोजित करना, नियमित करना
संस्कृत: वरणे
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| असमवृत | असम् + अवृत | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड