॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, हांकना, दौड़ाना, फेंकना
संस्कृत: गतिक्षेपणयोः
अंग्रेज़ी: to go,to drive,to throw,to ride
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आजत् / आजद् | आजताम् | आजन् |
| मध्यम | आजः | आजतम् | आजत |
| उत्तम | आजम् | आजाव | आजाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अजति · लिट्: विवाय · लुट्: अजिता · लृट्: अजिष्यति · लोट्: अजतात् · लङ्: आजत् · विधिलिङ्: अजेत् · आशीर्लिङ्: वीयात् · लुङ्: अवैषीत् · लृङ्: अवेष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अजन · ण्वुल्: वायकः · तृच्: अजिता · ण्यत्: वैयः · तव्य: अजितव्यः · अनीयर्: वयनीयः · क्त: अजितः · क्तवतु: अजितवान् · शतृ: अजन् · स्य-शतृ: अजिष्यन् · क्त्वा: अजित्वा · ल्यप्: प्राज्य · तुमुन्: अजितुम् · णमुल्: वायम् · घञ्: आजः · क्तिन्: अक्ति · क्वसु: आजिवान्
अर्थ: कहना, स्पष्ट बोलना
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
अंग्रेज़ी: to talk, to speak, to tell, to describe, to inform, to explain to utter, to communicate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | उवाद | ऊदतुः | ऊदुः |
| मध्यम | उवदिथ | ऊदथुः | ऊद |
| उत्तम | उवद / उवाद | ऊदिव | ऊदिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वदति · लट् (आत्मने.): वदते · लिट्: उवाद · लिट् (आत्मने.): ऊदे · लुट्: वदिता · लुट् (आत्मने.): वदिता · लृट्: वदिष्यति · लृट् (आत्मने.): वदिष्यते · लोट्: वदतात् · लोट् (आत्मने.): वदताम् · लङ्: अवदत् · लङ् (आत्मने.): अवदत · विधिलिङ्: वदेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): वदेत · आशीर्लिङ्: उद्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वदिषीष्ट · लुङ्: अवादीत् · लुङ् (आत्मने.): अवदिष्ट · लृङ्: अवदिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवदिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वदन · ण्वुल्: वादकः · तृच्: वदिता · ण्यत्: वाद्यः · तव्य: वदितव्यः · अनीयर्: वदनीयः · क्त: उदितः · क्तवतु: उदितवान् · शतृ: वदन् · स्य-शतृ: वदिष्यन् · शानच्: वदमानः · क्त्वा: उदित्वा · ल्यप्: प्रोद्य · तुमुन्: वदितुम् · णमुल्: वादम् · घञ्: वादः · क्तिन्: उत्ति · क्वसु: ऊदिवान्
अर्थ: स्वीकृति ‘हाँ'
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
आजम् 📚 ➤ जाना, हांकना, दौड़ाना, फेंकना
संस्कृत: गतिक्षेपणयोः
ऊद 📚 ➤ कहना, स्पष्ट बोलना
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
आ 📚 ➤ स्वीकृति ‘हाँ'
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अज् 📚 | cl. 1. P. (defect., supplemented fr. √ वी), अजति, आजीत्, अजितुम्, to … | 🔵🟣 |
| वद् 📚 | cl. 1. P. Ā. (Dhātup. xxiii, 40) वदति, ˚ते (ep. mc. also वादति; Pot. … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| आजमूदा | आजम् + ऊद | हल्-अच् संयोग | — |
| आजमूदा | ऊद + आ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड