॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breathe,to live, to inhale, to be able
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आनत् / आनद् / आनीत् / आनीद् | आनिताम् | आनन् |
| मध्यम | आनः / आनीः | आनितम् | आनित |
| उत्तम | आनम् | आनिव | आनिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अनिति · लिट्: आन · लुट्: अनिता · लृट्: अनिष्यति · लोट्: अनितात् · लङ्: आनत् · विधिलिङ्: अन्यात् · आशीर्लिङ्: अन्यात् · लुङ्: आनीत् · लृङ्: आनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शतृ: अनन् · स्य-शतृ: अनिष्यन् · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्राण्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
अर्थ: वह
संस्कृत: सा
अंग्रेज़ी: That
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आनम् | अन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अव्यय — अन् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) | आन (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| त्ये | त्यद् (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: त्यद् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन | त्यद् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन |
आनम् 📚 ➤ जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
त्ये 📚 ➤ वह
संस्कृत: सा
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अन् 📚 | संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… | 🟠🔵🟣 |
| त्यद् 📚 | mfn. nom. स्य (स्), स्या, त्यद्, (g. सर्वादि) that (often used like… | 🔵🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| आनंत्य | आनम् + त्ये | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड